غذای پربرکت خندق: دیگی کوچک که نزدیک به هزار نفر را سیر کرد

روزهای خندق برای مسلمانان مدینه بسیار سخت بود. خطر دشمن، کار طاقت‌فرسای کندن خندق و گرسنگی شدید با هم جمع شده بود. جابر بن عبدالله رضی الله عنه آثار گرسنگی را بر پیامبر محمد ﷺ دید و برای یافتن چیزی که بتواند به آن حضرت تقدیم کند به خانه بازگشت.

امکانات خانه بسیار اندک بود. تنها حدود یک صاع جو و حیوانی کوچک از دام‌های خانه داشتند. جابر حیوان را ذبح کرد، همسرش جو را آرد کرد، گوشت در دیگی سفالی قرار گرفت و خمیر آماده شد. چون غذا بسیار کم بود، جابر نزد پیامبر ﷺ رفت و آهسته او را با چند همراه محدود دعوت کرد.

اما پیامبر ﷺ دعوت را به چند نفر محدود نکرد. با صدای بلند اهل خندق را فراخواند و اعلام کرد جابر برای آنان غذا آماده کرده است. سپس به جابر فرمود دیگ را از آتش برندارد و خمیر را پیش از رسیدن پیامبر نپزد.

جابر به خانه بازگشت و طبیعی بود که از آمدن چنین جمع بزرگی نگران باشد. آنچه در خانه آماده شده بود در ظاهر برای افراد کمی کفایت می‌کرد. پیامبر ﷺ پیش از مردم رسید. خمیر را نزد او آوردند و دیگ بر آتش بود. روایات صحیح بخاری و مسلم نقل می‌کنند که پیامبر برای خمیر و دیگ دعا و طلب برکت کرد. سپس دستور داد زن دیگری در پخت نان کمک کند، نان پیوسته آماده شود و غذا بدون پایین آوردن دیگ از آتش برداشته شود.

سپس نتیجه شگفت رخ داد. شمار مهمانان نزدیک به هزار نفر بود. جابر به خدا سوگند می‌خورد که همه آنان خوردند تا سیر شدند و سپس رفتند. با این حال، دیگ همچنان مانند پیش از غذا خوردن می‌جوشید و خمیر همچنان نان می‌داد، گویی از آن مقدار معمولی کاسته نشده بود.

روایت دیگری در صحیح بخاری نیز همین زمینه خندق را تأیید می‌کند و می‌گوید همه صحابه سیر شدند و مقداری غذا باقی ماند. همان روایت حادثه جداگانه‌ای درباره صخره‌ای سخت در خندق نیز دارد، اما آن ماجرا معجزه‌ای مستقل است و نباید با افزایش غذا یکی شود.

پس قوی‌ترین روایت عمومی روشن است: در روزهای گرسنگی، خانه جابر غذای کمی برای چند نفر آماده کرد؛ پیامبر ﷺ همه اهل خندق را دعوت نمود و از خدا برای غذا برکت خواست؛ نزدیک به هزار نفر سیر شدند؛ و غذا پس از آنان نیز فراوان باقی ماند.

این واقعه تنها درباره زیاد شدن غذا نیست. در زمانی که مسلمانان با کمبود و محاصره روبه‌رو بودند، غذای یک خانواده به رزقی برای جمعی بزرگ تبدیل شد و ترس از کمی، جای خود را به فراوانی داد. داستان نمونه‌ای روشن از رزق الهی، برکت و گشایش در لحظه نیاز است.