تاریخ و محل تولد او در منابع معتبر بررسیشده ثبت نشده است.
امسلمه بنت محمد باقر
PER-000109
اهلبیت
محتمل
محل دفن نامعلوم
فهرست پایه منبع امامی
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
امسلمه بنت امام محمد باقر علیهالسلام بانویی کمگزارش از اهل بیت بود که هویت او در منابع زندگینامهای و نسبی حفظ شده است. فهرست فرزندان نقلشده از شیخ مفید وی را دختر امام باقر از کنیزی بینام معرفی میکند. آثار نسبی او را همسر محمد اَرقط بن عبدالله باهر و مادر اسماعیل میدانند. برخی منابع نام شخصی زینب را به او نسبت داده و امسلمه را کنیه دانستهاند، اما این شناسایی یکسان نیست. تاریخ تولد، وفات و محل دفن او بهطور معتبر ثبت نشده است؛ ازاینرو این پرونده به هویت خانوادگی مستند و احتیاطهای روشن منبعی محدود میماند.
تاریخ، محل و علت وفات او در منابع معتبر بررسیشده ثبت نشده است.
محل دفن او ناشناخته است و هیچ قبر تأییدشده، زیارتگاه منسوب یا مقام یادمانی برای او ادعا نمیشود.
زندگینامه و معرفی تاریخی
شخص مورد نظر این پرونده امسلمه، دختر امام محمد بن علی باقر علیهالسلام است. فهرست فرزندان نقلشده از کتاب الارشاد و منابع مرتبط، امسلمه را در شمار دختران امام میآورد و مادرش را کنیزی بینام معرفی میکند. همین منابع در شمار و نام دختران امام باقر اختلاف دارند؛ یک گزارش امسلمه و زینب را دو دختر جدا میداند و گزارشی دیگر زینب را نام شخصی و امسلمه را کنیه میشمارد. ازاینرو پرونده هویت محافظتشده امسلمه را نگه میدارد و زینب را تنها نامی منسوب ثبت میکند.
نام شخصی مادر در گزارش کهن بررسیشده باقی نمانده است. این امر نقص پژوهش نیست، بلکه اجرای این اصل است که توصیف حقوقی و اجتماعی کنیز را نباید فقط برای کامل نشان دادن شجره به هویتی خیالی تبدیل کرد.
المجدی فی انساب الطالبین میگوید امسلمه با اَرقط ازدواج کرد و اسماعیل را برای او به دنیا آورد. آثار نسبی دیگر نام کامل شوهر را محمد اَرقط بن عبدالله باهر از نسل امام علی زینالعابدین میآورند. این شواهد برای تکمیل مجموعه خالی همسر با درجه احتمالی کافی است.
روایتی در الکافی تصویری نادر از امسلمه در محیط خانواده به دست میدهد. پسرش اسماعیل بن اَرقط نقل میکند که در ماه رمضان بهشدت بیمار شد. مادرش اندوهگین گردید و برادر او، امام جعفر صادق علیهالسلام، وی را به دو رکعت نماز و دعا برای بهبود فرزند راهنمایی کرد. این روایت او را خواهر امام صادق و مادر اسماعیل معرفی میکند و پیوندهای خانوادگی منابع نسبی را بهطور مستقل تقویت میسازد. باید آن را گزارش دعایی منقول دانست، نه زندگینامهای کامل.
منابع بررسیشده تاریخ تولد، آموزش، منصب عمومی، تاریخ یا علت وفات و محل دفن امسلمه را بهطور مطمئن حفظ نکردهاند. ازاینرو پرونده او بیش از آنکه رویدادمحور باشد، یک ثبت خانوادگی مستند است. ارزش آن در حفظ نام دختر امام باقر، رابطه همسری احتمالی او با شاخهای دیگر از علویان و مادری اسماعیل است، در حالی که تاریخها، قبرها و داستانهای زنان همنام یا همکنیه به او منتقل نمیشود.
نام شخصی مادر در گزارش کهن بررسیشده باقی نمانده است. این امر نقص پژوهش نیست، بلکه اجرای این اصل است که توصیف حقوقی و اجتماعی کنیز را نباید فقط برای کامل نشان دادن شجره به هویتی خیالی تبدیل کرد.
المجدی فی انساب الطالبین میگوید امسلمه با اَرقط ازدواج کرد و اسماعیل را برای او به دنیا آورد. آثار نسبی دیگر نام کامل شوهر را محمد اَرقط بن عبدالله باهر از نسل امام علی زینالعابدین میآورند. این شواهد برای تکمیل مجموعه خالی همسر با درجه احتمالی کافی است.
روایتی در الکافی تصویری نادر از امسلمه در محیط خانواده به دست میدهد. پسرش اسماعیل بن اَرقط نقل میکند که در ماه رمضان بهشدت بیمار شد. مادرش اندوهگین گردید و برادر او، امام جعفر صادق علیهالسلام، وی را به دو رکعت نماز و دعا برای بهبود فرزند راهنمایی کرد. این روایت او را خواهر امام صادق و مادر اسماعیل معرفی میکند و پیوندهای خانوادگی منابع نسبی را بهطور مستقل تقویت میسازد. باید آن را گزارش دعایی منقول دانست، نه زندگینامهای کامل.
منابع بررسیشده تاریخ تولد، آموزش، منصب عمومی، تاریخ یا علت وفات و محل دفن امسلمه را بهطور مطمئن حفظ نکردهاند. ازاینرو پرونده او بیش از آنکه رویدادمحور باشد، یک ثبت خانوادگی مستند است. ارزش آن در حفظ نام دختر امام باقر، رابطه همسری احتمالی او با شاخهای دیگر از علویان و مادری اسماعیل است، در حالی که تاریخها، قبرها و داستانهای زنان همنام یا همکنیه به او منتقل نمیشود.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت تاریخی امسلمه کمتر در منصب سیاسی یا علمی مستند و بیشتر در بازسازی درست خاندان امام محمد باقر و پیوند شاخههای علوی است. نام او، ازدواج احتمالی و مادری اسماعیل نشان میدهد که گزارشهای کوتاه نسبی و حدیثی چگونه جایگاه خانوادگی زنانی را حفظ میکنند که زندگینامه کامل آنان نقل نشده است.
پرونده او نمونهای از برخورد منضبط با عدم قطعیت نیز هست. نام منسوب زینب، اختلاف در شمار دختران، مادر بینام و محل دفن ناشناخته همدرجه با روابط مستند دانسته نمیشوند. این روش شواهد را حفظ میکند، اختلاف را آشکار میسازد و مانع آمیختن زنان همنام یا همکنیه میشود.
پرونده او نمونهای از برخورد منضبط با عدم قطعیت نیز هست. نام منسوب زینب، اختلاف در شمار دختران، مادر بینام و محل دفن ناشناخته همدرجه با روابط مستند دانسته نمیشوند. این روش شواهد را حفظ میکند، اختلاف را آشکار میسازد و مانع آمیختن زنان همنام یا همکنیه میشود.
پیوندهای خانوادگی
منابع
Kitab al-Irshad and I'lam al-Wara child-list tradition | Shaykh al-Mufid and al-Tabrisi | Child-list passage; pagination varies by edition | https://ablibrary.net/book_content/7616/338 | Identifies Umm Salama as a daughter of Imam al-Baqir and her mother as an unnamed umm walad; records the Zaynab-name variational-Majdi fi Ansab al-Talibiyyin | Ali ibn Muhammad al-Alawi | p. 284 in the online edition | https://books.rafed.net/view/1973/page/284 | States that Umm Salama married al-Arqat and bore him Isma'il
al-Shajara al-Mubaraka fi Ansab al-Talibiyya | Fakhr al-Din al-Razi | p. 116 in the online edition | https://books.rafed.net/view/1718/page/116 | Identifies Isma'il ibn Muhammad al-Arqat as the son of Umm Salama bint Muhammad al-Baqir
al-Kafi | Muhammad ibn Ya'qub al-Kulayni | Vol. 3, Book 4, Chapter 95, Hadith 6 | https://thaqalayn.net/hadith/3/4/95/6 | Identifies Umm Salama as sister of Imam al-Sadiq and mother of Isma'il ibn al-Arqat; preserves the prayer-for-recovery report
al-Awalam, Imam Muhammad al-Baqir section | Shaykh Abd Allah al-Bahrani | pp. 338-339 | https://ablibrary.net/book_content/7616/339 | Collects early child-list variants and quotes al-Majdi on Umm Salama, al-Arqat, and Isma'il
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.