در قویترین شواهد بررسیشده، تاریخ دقیق تولد، سال تولد یا محل تولدِ بهطور مطمئن ثابتشدهای برای علاء بن حضرمی رضیاللهعنه محفوظ نیست. منابع کلاسیک او را حضرمی و از صحابه نخستین مسلمان معرفی میکنند، اما گاهشماری ثابت و قابل اعتمادی برای تولد او ارائه نمیدهند. بنابراین اصل حضرموتی خاندان او نباید بدون دلیل مستقیم به یک محل تولد دقیق تبدیل شود.
علاء بن حضرمی
PER-000392
صحابی
تأییدشده
فقط منطقه کلی معلوم
حوزه تاریخی مشترک
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
علاء بن حضرمی رضیاللهعنه از صحابه پیامبر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم، راوی مستقیم حدیث نبوی و از مهمترین مدیران مسلمان نخستین مرتبط با بحرین و شرق شبهجزیره عربستان بود. صحیح بخاری ۳۹۳۳ و صحیح مسلم ۱۳۵۲ج روایت مستقیم او را حفظ کردهاند که مهاجر پس از پایان مناسک حج میتواند سه شب در مکه بماند؛ این روایت برای هویت او پشتوانهای حدیثی و نیرومند فراهم میکند. منابع کلاسیک رجال و شرححال، او را حضرمی و همپیمان بنیامیه معرفی میکنند و گزارش میدهند که پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم او را نزد منذر بن ساوی در بحرین فرستاد و در اداره آن منطقه به کار گماشت. پس از وفات پیامبر، ابوبکر رضیاللهعنه او را برای مقابله با شورش رده در بحرین اعزام کرد و منابع شرححال نخستین، فعالیتهای او را با جواثا، قطیف، زاره، خط و دارین پیوند میدهند.
مشهورترین کرامت منسوب به علاء، عبور از دریاست، اما لایههای روایی آن باید از یکدیگر جدا بماند. ابن ابیشیبه گزارشی کهن حفظ کرده که در آن زیاد بن حدیر میگوید خود از علاء دعایی را شنیده که هنگام عبور یا گذر از آب دریا میخواند. روایت مفصلتری از ابوهریره رضیاللهعنه نزد طبرانی میگوید سپاه از دریا گذشت و آب تنها به بخشهای پایین پوشش سم اسبان یا شتران میرسید، سپس در سرزمینی بیآب پس از دعا باران آمد، و پس از مرگ علاء هنگام بازگشت نتوانستند قبر را دوباره بیابند. هیثمی در سند مفصلتر از یک راوی ناشناخته یاد میکند و ذهبی نیز هشدار مربوط به طریق مرسل را حفظ کرده است؛ بنابراین روایت گسترده کرامت، گزارشی کلاسیک از یک کرامت است و همسنگ دلیل بخاری یا مسلم نیست. درباره وفات او نیز اختلاف واقعی وجود دارد: یک روایت مهم وفات را در سال ۱۴ هجری، در آبگاهی از بنیتمیم که نام آن بیاس یا بلیاس نقل شده و در مسیر بصره بوده، قرار میدهد؛ روایتی دیگر وفات او را در بحرین در سال ۲۱ هجری میداند. چون نام مکان تاریخی در متون متفاوت است، محل آن بر نقشه امروز با اطمینان تعیین نشده و خود روایتهای محل وفات نیز ناسازگارند، هیچ مزار امروزی، قبر دقیق یا نقطه مختصات را نمیتوان بهطور مسئولانه به او نسبت داد.
در زمان و محل وفات علاء بن حضرمی رضیاللهعنه اختلاف وجود دارد. یک روایت مهم که مزی و ابن سعد حفظ کردهاند، وفات او را در سال ۱۴ هجری، هنگام حرکت از بحرین به سوی مسئولیت بصره، در آبگاهی تاریخی از بنیتمیم با نام منقول بیاس یا بلیاس نزدیک سیاب قرار میدهد. روایت رقیبی که حاکم حفظ کرده، وفات او را در سال ۲۱ هجری در بحرین و در حالی که همچنان در آنجا خدمت میکرد، قرار میدهد. چون دو روایت هم در سال و هم در مکان متفاوتاند، هیچیک نباید حذف شود یا بیتوضیح در یک گاهشماری قطعی ادغام گردد.
نوع مکان: محل تاریخی دفن مورد اختلاف؛ هیچ قبر باقیماندهای با اطمینان شناسایی نشده است. در روایت سال ۱۴ هجری که ابن سعد و مزی حفظ کردهاند، علاء بن حضرمی رضیاللهعنه در آبگاه بنیتمیم با نام منقول بیاس یا بلیاس، نزدیک سیاب، درگذشت. باران آب لازم برای غسل او را فراهم کرد و همراهانش او را همانجا دفن کردند. ابن سعد افزوده است که همراهان بعداً برای بهسازی قبر بازگشتند، اما دیگر نتوانستند آن را پیدا کنند. روایت مفصلتر و موازی از کرامت نیز میگوید او در شن دفن شد و هنگام بازگشت، قبر یا بدن یافت نشد. یک سنت کلاسیک جداگانه، در مقابل، وفات او را در بحرین در سال ۲۱ هجری قرار میدهد. محل امروزی متناظر با بیاس/بلیاس تاریخی بهطور مطمئن تعیین نشده و هیچ مزار کنونی قابل اعتماد یا قبر فردی تأیید نشده است. چون نام محل تاریخی در متون صورتهای متفاوت دارد و خود شواهد محل وفات نیز با یکدیگر تعارض دارند، نباید کشور یا شهر امروزی، مختصات دقیق قبر یا نقطهای در نقشه گوگل ساخته و به او نسبت داده شود.
زندگینامه و معرفی تاریخی
علاء بن حضرمی رضیاللهعنه به نسلی از صحابه تعلق دارد که هویت آنان در روایت معتبر حدیثی استوار است. قرآن نام او را ذکر نمیکند و هیچ تفسیر بزرگ کلاسیک نیز زندگینامهای مستقل از او ارائه نمیدهد. بنابراین معرفی او باید بهدرستی از حدیث و شواهد شرححال نخستین آغاز شود، نه از انتسابی قرآنی که به او مربوط نیست.
صحیح بخاری ۳۹۳۳ و صحیح مسلم ۱۳۵۲ج یک حکم نبوی واحد را از طریق علاء حفظ کردهاند. او مستقیم از پیامبر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم روایت میکند که مهاجر پس از پایان مناسک حج میتواند سه شب در مکه اقامت کند. این روایتهای متصل قویترین شواهد برای صحابی بودن او و نقل مستقیم از پیامبر هستند.
منابع کلاسیک رجال معمولاً او را علاء بن عبدالله بن عماد حضرمی میشناسند. مزی نسبی طولانیتر را تا حضرموت و قحطان ادامه میدهد، اما صریحاً میگوید صورتهای دیگری نیز وجود دارد. عناصر ثابت، اصل حضرمی او و پیمان خاندانش با بنیامیه است؛ زنجیره بلند پدری باید همچنان با قید منبع عرضه شود.
اطلاعات خانوادگی او فقط تا حدی قابل بازیابی است. منابع کلاسیک از خواهران و برادرانی چون عمرو، عامر، میمون، شریح و الصعباء یاد میکنند. مزی همچنین مدخل جداگانهای برای پسری بینام دارد که از علاء روایت کرده است. چون نام شخصی آن پسر ذکر نشده، نمیتوان برای او هویتی ساختگی یا شمار عددی فرزند تعیین کرد و از سکوت منابع نیز نباید فهرست کامل همسر یا فرزندان را نتیجه گرفت.
اداره بحرین در روزگار پیامبر مرحله مهم بعدی در زندگی عملی علاء است. منابع کلاسیک رجال و طبقات میگویند پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم او را نزد منذر بن ساوی فرستاد و در بحرین به کار گماشت. سنن ابیداود ۵۱۳۴ نیز علاء را عامل پیامبر در بحرین معرفی میکند، هرچند این طریق خاص از طریق نوادهای نامشخص میگذرد و ضعیف دانسته شده است. با این حال، نقش اداری عمومی او بهطور مستقل در منابع شرححال بهخوبی ثابت است.
در کاربرد اسلامی نخستین، «بحرین» نام منطقه گستردهای در شرق شبهجزیره عربستان بود و فقط به مرزهای دولت جزیرهای امروزی محدود نمیشد. علاء با گسترش اسلام، مالیات و اداره سیاسی این منطقه پیوندی نزدیک یافت و به همین سبب جایگاهی پایدار در تاریخ شرق عربستان پیدا کرد.
پس از وفات پیامبر، ابوبکر رضیاللهعنه علاء را برای مقابله با شورش رده در بحرین فرستاد. ابن سعد و گردآورندگان پس از او، او را با عملیات پیرامون جواثا، قطیف، زاره، خط و دارین مرتبط میکنند. این گزارشها نقش مهم نظامی و اداری او را در تثبیت منطقه نشان میدهند، در حالی که تعداد دقیق نیروها و همه جزئیات تاکتیکی در سطح پایینتری از روایت تاریخی قرار میگیرد.
یکی از مشهورترین رخدادهای منسوب به علاء عبور از دریاست. کهنترین شاهدی که با اطمینان بررسی شده، مصنف ابن ابیشیبه است؛ در آن زیاد بن حدیر میگوید از علاء دعایی را شنیده که هنگام عبور یا گذر از آب دریا میخواند. این گزارش بدون افزودن همه جزئیات خارقالعاده بعدی، علاء را مستقیماً با زمینه عبور از دریا پیوند میدهد.
روایت مفصلتر کرامت نزد طبرانی و در منابع شرححال بعدی از طریق ابوهریره رضیاللهعنه حفظ شده است. در آن آمده که سپاه پس از دعا وارد دریا شد و عبور کرد، در حالی که آب تنها به بخشهای پایین پوشش سم مرکبها میرسید. همان روایت سپس از سفر در بیآبی، دعا برای باران و رسیدن آب کافی برای همراهان سخن میگوید.
گزارش گسترده مشهور است، اما احتیاط سندی آن باید حفظ شود. هیثمی میگوید در طریق طبرانی یک راوی برای او ناشناخته بود و دیگر راویان ثقه بودند؛ سجل نقد حدیثی ذهبی نیز صورت مرسل را حفظ کرده است. از این رو عبور از دریا در شمار سنتی شناختهشده از کرامات نخستین و کلاسیک قرار میگیرد، اما لایههای استدلالی آن با حدیث صحیح بخاری یا مسلم یکسان نیست.
ادبیات گستردهتر همچنین علاء را مردی میداند که دعایش مستجاب میشد. ارزیابی شرححالی ابن حبان این شهرت را حفظ کرده و لالکائی روایت مفصلی درباره تشنگی، باران و عبور نقل میکند. مجموعه منابع، آن طریق مفصل را بدون درجه نهایی حدیثی نگه میدارد؛ بنابراین اهمیت عبادی داستان باید حفظ شود، بیآنکه رتبه حدیثی آن بیدلیل بالا برده شود.
وفات علاء اختلافی واقعی در زمان و مکان دارد. مزی و ابن سعد روایتی نقل میکنند که عمر رضیاللهعنه او را به سوی مسئولیت بصره فرستاد و او پیش از رسیدن، در سال ۱۴ هجری در آبگاهی از بنیتمیم که بیاس یا بلیاس و نزدیک سیاب نامیده شده، درگذشت. ابن سعد میگوید باران آب لازم برای غسل او را فراهم کرد و همراهانش همانجا دفنش کردند.
همین روایت سال ۱۴ هجری جزئیات غیرعادی دیگری درباره دفن دارد: همراهان بعداً برای بهسازی یا نشانهگذاری قبر بازگشتند، اما دیگر نتوانستند آن را پیدا کنند. روایت مفصل دیگری از کرامت نیز میگوید او در شن دفن شد و هنگام بازگشت، قبر یا بدن یافت نشد. این گزارشها سنتی تاریخی درباره دفن را حفظ میکنند، اما به قبری باقیمانده و قابل شناسایی نمیرسند.
روایت کلاسیک دیگری که حاکم حفظ کرده، در مقابل میگوید علاء در سال ۲۱ هجری در بحرین، در حالی که هنوز آنجا مسئولیت داشت، درگذشت و ابوهریره رضیاللهعنه جانشین او شد. این روایت را نمیتوان بیتوضیح با گزارش بیاس/بلیاس در سال ۱۴ هجری سازگار کرد؛ هر دو باید بهعنوان روایتهای رقیب آشکار بمانند.
شناسایی امروزی دقیق بیاس یا بلیاس در شواهد بررسیشده ثابت نشده و هیچ مزار باقیمانده قابل اعتماد نیز تأیید نشده است. از این رو میراث عمومی علاء بهتر است بر قویترین دادهها بنا شود: روایت مستقیم از پیامبر، خدمت در بحرین، رهبری در دوره رده، گزارش نخستین دعای عبور از دریا، سنت مشهور اما دارای احتیاط سندی درباره کرامت، و جغرافیای وفات و دفنی که صادقانه حلنشده باقی مانده است.
صحیح بخاری ۳۹۳۳ و صحیح مسلم ۱۳۵۲ج یک حکم نبوی واحد را از طریق علاء حفظ کردهاند. او مستقیم از پیامبر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم روایت میکند که مهاجر پس از پایان مناسک حج میتواند سه شب در مکه اقامت کند. این روایتهای متصل قویترین شواهد برای صحابی بودن او و نقل مستقیم از پیامبر هستند.
منابع کلاسیک رجال معمولاً او را علاء بن عبدالله بن عماد حضرمی میشناسند. مزی نسبی طولانیتر را تا حضرموت و قحطان ادامه میدهد، اما صریحاً میگوید صورتهای دیگری نیز وجود دارد. عناصر ثابت، اصل حضرمی او و پیمان خاندانش با بنیامیه است؛ زنجیره بلند پدری باید همچنان با قید منبع عرضه شود.
اطلاعات خانوادگی او فقط تا حدی قابل بازیابی است. منابع کلاسیک از خواهران و برادرانی چون عمرو، عامر، میمون، شریح و الصعباء یاد میکنند. مزی همچنین مدخل جداگانهای برای پسری بینام دارد که از علاء روایت کرده است. چون نام شخصی آن پسر ذکر نشده، نمیتوان برای او هویتی ساختگی یا شمار عددی فرزند تعیین کرد و از سکوت منابع نیز نباید فهرست کامل همسر یا فرزندان را نتیجه گرفت.
اداره بحرین در روزگار پیامبر مرحله مهم بعدی در زندگی عملی علاء است. منابع کلاسیک رجال و طبقات میگویند پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم او را نزد منذر بن ساوی فرستاد و در بحرین به کار گماشت. سنن ابیداود ۵۱۳۴ نیز علاء را عامل پیامبر در بحرین معرفی میکند، هرچند این طریق خاص از طریق نوادهای نامشخص میگذرد و ضعیف دانسته شده است. با این حال، نقش اداری عمومی او بهطور مستقل در منابع شرححال بهخوبی ثابت است.
در کاربرد اسلامی نخستین، «بحرین» نام منطقه گستردهای در شرق شبهجزیره عربستان بود و فقط به مرزهای دولت جزیرهای امروزی محدود نمیشد. علاء با گسترش اسلام، مالیات و اداره سیاسی این منطقه پیوندی نزدیک یافت و به همین سبب جایگاهی پایدار در تاریخ شرق عربستان پیدا کرد.
پس از وفات پیامبر، ابوبکر رضیاللهعنه علاء را برای مقابله با شورش رده در بحرین فرستاد. ابن سعد و گردآورندگان پس از او، او را با عملیات پیرامون جواثا، قطیف، زاره، خط و دارین مرتبط میکنند. این گزارشها نقش مهم نظامی و اداری او را در تثبیت منطقه نشان میدهند، در حالی که تعداد دقیق نیروها و همه جزئیات تاکتیکی در سطح پایینتری از روایت تاریخی قرار میگیرد.
یکی از مشهورترین رخدادهای منسوب به علاء عبور از دریاست. کهنترین شاهدی که با اطمینان بررسی شده، مصنف ابن ابیشیبه است؛ در آن زیاد بن حدیر میگوید از علاء دعایی را شنیده که هنگام عبور یا گذر از آب دریا میخواند. این گزارش بدون افزودن همه جزئیات خارقالعاده بعدی، علاء را مستقیماً با زمینه عبور از دریا پیوند میدهد.
روایت مفصلتر کرامت نزد طبرانی و در منابع شرححال بعدی از طریق ابوهریره رضیاللهعنه حفظ شده است. در آن آمده که سپاه پس از دعا وارد دریا شد و عبور کرد، در حالی که آب تنها به بخشهای پایین پوشش سم مرکبها میرسید. همان روایت سپس از سفر در بیآبی، دعا برای باران و رسیدن آب کافی برای همراهان سخن میگوید.
گزارش گسترده مشهور است، اما احتیاط سندی آن باید حفظ شود. هیثمی میگوید در طریق طبرانی یک راوی برای او ناشناخته بود و دیگر راویان ثقه بودند؛ سجل نقد حدیثی ذهبی نیز صورت مرسل را حفظ کرده است. از این رو عبور از دریا در شمار سنتی شناختهشده از کرامات نخستین و کلاسیک قرار میگیرد، اما لایههای استدلالی آن با حدیث صحیح بخاری یا مسلم یکسان نیست.
ادبیات گستردهتر همچنین علاء را مردی میداند که دعایش مستجاب میشد. ارزیابی شرححالی ابن حبان این شهرت را حفظ کرده و لالکائی روایت مفصلی درباره تشنگی، باران و عبور نقل میکند. مجموعه منابع، آن طریق مفصل را بدون درجه نهایی حدیثی نگه میدارد؛ بنابراین اهمیت عبادی داستان باید حفظ شود، بیآنکه رتبه حدیثی آن بیدلیل بالا برده شود.
وفات علاء اختلافی واقعی در زمان و مکان دارد. مزی و ابن سعد روایتی نقل میکنند که عمر رضیاللهعنه او را به سوی مسئولیت بصره فرستاد و او پیش از رسیدن، در سال ۱۴ هجری در آبگاهی از بنیتمیم که بیاس یا بلیاس و نزدیک سیاب نامیده شده، درگذشت. ابن سعد میگوید باران آب لازم برای غسل او را فراهم کرد و همراهانش همانجا دفنش کردند.
همین روایت سال ۱۴ هجری جزئیات غیرعادی دیگری درباره دفن دارد: همراهان بعداً برای بهسازی یا نشانهگذاری قبر بازگشتند، اما دیگر نتوانستند آن را پیدا کنند. روایت مفصل دیگری از کرامت نیز میگوید او در شن دفن شد و هنگام بازگشت، قبر یا بدن یافت نشد. این گزارشها سنتی تاریخی درباره دفن را حفظ میکنند، اما به قبری باقیمانده و قابل شناسایی نمیرسند.
روایت کلاسیک دیگری که حاکم حفظ کرده، در مقابل میگوید علاء در سال ۲۱ هجری در بحرین، در حالی که هنوز آنجا مسئولیت داشت، درگذشت و ابوهریره رضیاللهعنه جانشین او شد. این روایت را نمیتوان بیتوضیح با گزارش بیاس/بلیاس در سال ۱۴ هجری سازگار کرد؛ هر دو باید بهعنوان روایتهای رقیب آشکار بمانند.
شناسایی امروزی دقیق بیاس یا بلیاس در شواهد بررسیشده ثابت نشده و هیچ مزار باقیمانده قابل اعتماد نیز تأیید نشده است. از این رو میراث عمومی علاء بهتر است بر قویترین دادهها بنا شود: روایت مستقیم از پیامبر، خدمت در بحرین، رهبری در دوره رده، گزارش نخستین دعای عبور از دریا، سنت مشهور اما دارای احتیاط سندی درباره کرامت، و جغرافیای وفات و دفنی که صادقانه حلنشده باقی مانده است.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت تاریخی علاء بن حضرمی رضیاللهعنه نخست از آن روست که جایگاه او در سنت معتبر حدیثی بهعنوان صحابیای که مستقیم از پیامبر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم روایت کرده، استوار است. روایت او در صحیح بخاری و صحیح مسلم برای هویت و جایگاه دینیاش بنیادی محکمتر از ادبیات متأخر کرامت فراهم میکند که او بهویژه به سبب آن مشهور شده است.
فعالیت اداری و نظامی او، وی را به یکی از چهرههای مهم تاریخ اسلامی نخستین در شرق شبهجزیره عربستان تبدیل کرد. خدمت در عهد پیامبر، ادامه مسئولیت در دوران ابوبکر رضیاللهعنه و فعالیت در جنگهای رده، او را با گذار بحرین به ساختار دولت اسلامی نخستین پیوند میدهد. عملیات او در اطراف جواثا و سواحل شرقی عربستان نیز او را در شمار فرماندهان کلیدی دوره تثبیت پس از وفات پیامبر قرار میدهد.
سنت عبور از دریا جایگاه مهمی برای علاء در ادبیات کرامات مسلمانان ایجاد کرد. گزارش نخستین ابن ابیشیبه دعایی مربوط به عبور را با اطمینان حفظ میکند، در حالی که منابع بعدی رخداد را به عبور چشمگیر سپاه و دیگر موارد استجابت دعا گسترش میدهند. احتیاطهای سندی هیثمی و ذهبی از نظر تاریخی مهماند، زیرا نشان میدهند حافظه عبادی کلاسیک و نقد حدیثی میتوانستند همزمان وجود داشته باشند.
در نهایت، روایتهای وفات و دفن او محدودیتهای جغرافیای تاریخی را نشان میدهند. مجموعهای از منابع او را در سال ۱۴ هجری در بیاس/بلیاس در قلمرو بنیتمیم قرار میدهد و میگوید قبر بعداً یافت نشد؛ روایتی دیگر وفات او را در بحرین در سال ۲۱ هجری میداند. چون هیچیک از این دو سنت به قبری امروزی و با اطمینان قابل شناسایی نمیرسد، علاء نمونه روشنی است از اینکه یک صحابی با زندگینامه مستند میتواند محل دفنی نامطمئن داشته باشد، بیآنکه اهمیت تاریخی زندگی او کاهش یابد.
فعالیت اداری و نظامی او، وی را به یکی از چهرههای مهم تاریخ اسلامی نخستین در شرق شبهجزیره عربستان تبدیل کرد. خدمت در عهد پیامبر، ادامه مسئولیت در دوران ابوبکر رضیاللهعنه و فعالیت در جنگهای رده، او را با گذار بحرین به ساختار دولت اسلامی نخستین پیوند میدهد. عملیات او در اطراف جواثا و سواحل شرقی عربستان نیز او را در شمار فرماندهان کلیدی دوره تثبیت پس از وفات پیامبر قرار میدهد.
سنت عبور از دریا جایگاه مهمی برای علاء در ادبیات کرامات مسلمانان ایجاد کرد. گزارش نخستین ابن ابیشیبه دعایی مربوط به عبور را با اطمینان حفظ میکند، در حالی که منابع بعدی رخداد را به عبور چشمگیر سپاه و دیگر موارد استجابت دعا گسترش میدهند. احتیاطهای سندی هیثمی و ذهبی از نظر تاریخی مهماند، زیرا نشان میدهند حافظه عبادی کلاسیک و نقد حدیثی میتوانستند همزمان وجود داشته باشند.
در نهایت، روایتهای وفات و دفن او محدودیتهای جغرافیای تاریخی را نشان میدهند. مجموعهای از منابع او را در سال ۱۴ هجری در بیاس/بلیاس در قلمرو بنیتمیم قرار میدهد و میگوید قبر بعداً یافت نشد؛ روایتی دیگر وفات او را در بحرین در سال ۲۱ هجری میداند. چون هیچیک از این دو سنت به قبری امروزی و با اطمینان قابل شناسایی نمیرسد، علاء نمونه روشنی است از اینکه یک صحابی با زندگینامه مستند میتواند محل دفنی نامطمئن داشته باشد، بیآنکه اهمیت تاریخی زندگی او کاهش یابد.
پیوندهای خانوادگی
منابع
صحیح بخاری | محمد بن اسماعیل بخاری | حدیث ۳۹۳۳؛ نمایه راوی نیز علاء را بهعنوان راوی تأیید میکند | https://sunnah.com/bukhari:3933 | بالاترین درجه نقل مستقیم نبوی: مهاجر پس از پایان حج میتواند سه شب در مکه بماندصحیح مسلم | مسلم بن حجاج | حدیث ۱۳۵۲ج، کتاب ۱۵، حدیث ۵۰۳ | https://sunnah.com/muslim:1352c | طریق صحیح مستقل و موازی که علاء مستقیم از پیامبر روایت میکند
نمایه راوی / رجال: علاء بن حضرمی | گردآوری سنن دات کام بر پایه مزی، ابن حجر و دیگر مراجع رجال | راوی ۱۵۱۴ | https://sunnah.com/narrator/1514 | تأیید صحابی بودن، اختلافات نسب، خدمت در بحرین، روایتهای معتبر و اختلاف تاریخ وفات
سنن ابیداود | ابوداود سجستانی | حدیث ۵۱۳۴، کتاب ۴۳، حدیث ۳۶۲ | https://sunnah.com/abudawud:5134 | گزارش اینکه علاء عامل پیامبر در بحرین بود؛ سند به سبب نواده نامعین ضعیف دانسته شده است
المصنف | ابوبکر ابن ابیشیبه | کتاب الدعاء؛ شماره ۲۹۸۰۴ در شمارهگذاری مکتبة الرشد؛ نشانی مجموعه پروژه: ج ۷ ص ۱۳۰ / مورد ۴۳۰۹ | https://athar.arthurarchive.com/book/msnf-abn-aby-shyba/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D8%A7%D8%A1--pages-101-104 | طریق نخستینِ تأییدشده: زیاد بن حدیر دعای علاء را هنگام عبور یا گذر از آب دریا از خود او شنید
شرح اصول اعتقاد اهل السنة والجماعة | هبةالله لالکائی | ج ۹، ص ۱۶۱–۱۶۲، بخش کرامات علاء | https://islamweb.org/ar/library/content/110/217/index.php | روایت مفصل تشنگی، باران، عبور از دریا و ناپدید شدن قبر پس از دفن؛ سند نخستین موجود است اما به صحیح ارتقا داده نشده
المعجم الکبیر | سلیمان طبرانی | ج ۱۸، ص ۹۵، شماره ۱۶۷ | https://islamweb.net/ar/library/content/84/14601/%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA%D9%87 | روایت مفصل ابوهریره درباره عبور از دریا، باران پس از دعا و دفن در شن و سپس پیدا نشدن بدن
مجمع الزوائد و منبع الفوائد | نورالدین هیثمی | ج ۹، ص ۳۷۶–۳۷۹، باب علاء | https://www.islamweb.net/amp/ar/library/content/87/16175/ | نقد سند طریق مفصل طبرانی: یک راوی نزد هیثمی ناشناخته و دیگر راویان ثقهاند
دانشنامه حدیثی الدرر السنیة | سوابق درجهبندی از ذهبی و هیثمی | تاریخ الاسلام ۳/۲۳۷؛ مجمع الزوائد ۹/۳۷۹ | https://dorar.net/h/XKMmPv9T?osoul=1 | هشدار صریح درباره ارسال و احتیاط سندی در روایت گسترده عبور از دریا، باران و ناپدید شدن بدن را حفظ میکند
الطبقات الکبری | محمد بن سعد | ج ۴، حدود ص ۳۶۲–۳۶۳ در چاپ یادشده؛ صفحه نمایشی برخط ۲۶۸/۲۷۲ | https://www.masaha.org/book/view/2057/page/272 | کارنامه بحرین/رده، حرکت به سوی بصره، وفات در بلیاس/بیاس نزدیک سیاب در سرزمین بنیتمیم، غسل و دفن و سپس پیدا نشدن قبر
تهذیب الکمال فی اسماء الرجال | یوسف مزی | ج ۲۲، ص ۴۸۴–۴۸۵، مدخل ۴۵۶۱ | https://www.islamweb.net/ar/library/content/1001/5665/ | اختلافات نسب، خواهران و برادران، اداره بحرین در عهد پیامبر و ابوبکر و عمر، روایت وفات بیاس در ۱۴ هجری و روایت بحرین در ۲۱ هجری
سیر اعلام النبلاء | شمسالدین ذهبی | ج ۱، ص ۲۶۲–۲۶۵، مدخل علاء | https://www.islamweb.net/ar/library/content/60/63/ | زندگینامه صحابی، مسئولیتهای بحرین، مطالب رده/دارین، روایتهای کرامت و جمعبندی اخبار وفات
المستدرک علی الصحیحین | حاکم نیشابوری | ج ۴، ص ۳۴۶، بخش «مناقب علاء بن حضرمی»، گزارش ۵۳۳۴ در شمارهگذاری برخط | https://www.islamweb.net/ar/library/content/74/5160/ | روایت رقیب درباره نسب/وفات: علاء در سال ۲۱ هجری در بحرین درگذشت و ابوهریره جانشین او شد
تهذیب الکمال فی اسماء الرجال | یوسف مزی | ج ۳۴، ص ۴۶۶، مدخل ۷۷۵۰ «ابن العلاء بن حضرمی» | https://www.islamweb.net/ar/library/content/1001/10131/ | وجود پسری بینام را که از علاء روایت کرده مستند میکند؛ برای ایجاد سجل ساختاریِ پسر نامدار کافی نیست
الطبقات الکبری / نمایش درگاه حدیث | محمد بن سعد | زندگینامه علاء، گزارش ۶۳۵۰ | https://hadithportal.com/index.php?bab_id=1513&book=802&chapter_id=5&show=bab | نمایش موازی و قابل جستوجوی محل بنیتمیم، وفات، دفن و سپس پیدا نشدن قبر
مجموعه کنترلشده منابع پروژه درباره کرامات صحابه | ثبت داخلی PERSON/MIRACLE | CAND-0131=SAH-KAR-0029؛ CAND-0132=SAH-KAR-0030؛ CAND-0133=SAH-KAR-0031 | ثبت داخلی پروژه | درجهبندی منبع در سطح پروژه را حفظ میکند: روایت تشنگی با سند نخستین بیدرجه؛ طریق نخستین مصنف برای عبور از دریا با سند تأییدشده؛ گزارش قبر/بدن با سند نخستین بیدرجه
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.