حضرت پیر سید نصیرالدین نصیر گیلانی رحمه‌الله

حضرت پیر سید نصیرالدین نصیر گیلانی رحمه‌الله، که با نام‌های سید غلام نصیرالدین نصیر، نصیر ملت و نصیرالدین نصیر چشتی قادری گولروی نیز شناخته می‌شود، عالم صوفی، شاعر، نویسنده، پژوهشگر، خطیب و سجاده‌نشین گولره شریف در پاکستان بود. زندگی‌نامه رسمی خاندان تولد او را ۱۴ نوامبر ۱۹۴۹ در گولره شریف و وفاتش را ۱۳ فوریه ۲۰۰۹ ثبت می‌کند. گزارش‌های هم‌زمان دفن او را در قبرستان خانوادگی گولره تأیید می‌کنند و گزارش نهادی سال ۲۰۲۶ نیز از زیارتگاه شخصی او جدا از دیگر آرامگاه‌های خاندان یاد می‌کند.

او فرزند پیر سید غلام معین‌الدین گیلانی، مشهور به برے لالا جی، و از خاندان پیر مهر علی شاه گولروی بود. شجره رسمی گولره نسل‌های پیر مهر علی شاه، غلام محی‌الدین بابو جی، غلام معین‌الدین لالا جی و نصیرالدین نصیر را از یکدیگر متمایز می‌کند. این زمینه خانوادگی برای جلوگیری از اشتباه با شخصیت‌های قدیمی‌تر هم‌نام و نیز نسل‌های جدیدتری که به یاد او نام‌گذاری شده‌اند اهمیت دارد.

هویت روحانی او را باید چشتی قادری در سنت گولره شریف دانست. منابع رسمی گولره توضیح می‌دهند که پیر مهر علی شاه هم پیوند قادری داشت و هم وابستگی رسمی چشتی نظامی، همراه با بیعت و اجازه در طریقت قادری. نصیر همین فضای روحانی ترکیبی را به ارث برد. گزارش‌های نهادی جدید نیز عنوان چشتی قادری گولروی را برای او به کار می‌برند؛ بنابراین هر دو نسبت حفظ می‌شود بی‌آنکه سلسله‌ای طولانی‌تر از شواهد ساخته شود.

یکی از عناصر مهم نقش روحانی او اجازه هدایت مریدان بود. تاریخ رسمی سلسله گولره می‌گوید پیر غلام محی‌الدین بابو جی در سفر حرمین و در برابر روضه پیامبر ﷺ به نصیرالدین نصیر اجازه گرفتن بیعت داد. همان منبع می‌گوید پس از وفات برے لالا جی، او روش تربیتی پیر مهر علی شاه را ادامه داد، صدها سخنرانی ایراد کرد، تعالیم صوفیه را گسترش داد و آثار پیر مهر علی شاه را به نسل جدید معرفی کرد.

در شرح رسمی زندگی او، تصوف بیشتر به صورت تربیت اخلاقی و عملی دیده می‌شود تا صرفا آیین‌های قراردادی. او تصوف را وسیله اصلاح اخلاق، انضباط درونی و رشد شخصیت می‌دانست. از این رو در نقش عمومی‌اش مدیریت زیارتگاه، دانش دینی، وعظ، خودسازی و تربیت روحانی به هم پیوسته بود و نفوذش از زیارت آیینی فراتر می‌رفت.

دامنه دانش او چشمگیر بود. پژوهشی دانشگاهی در سال ۲۰۲۳ او را صوفی، شاعر، نویسنده، پژوهشگر، مورخ و عالم دینی معرفی می‌کند و بر تسلط او بر عربی و فارسی تأکید دارد. همان پژوهش از حضور گسترده او در روزنامه‌ها، مجلات، رادیو و تلویزیون سخن می‌گوید و او را شاعری در هفت زبان می‌داند. منابع ادبی این زبان‌ها را اردو، فارسی، پنجابی، عربی، هندی، پوربی و سرائیکی برمی‌شمرند.

آرشیو ادبی رسمی گولره نشان می‌دهد که شهرت او بر مجموعه‌ای گسترده از آثار مکتوب استوار بود. بیش از بیست عنوان از او فهرست شده، از جمله نام و نسب، فیض نسبت، رنگ نظام، دست نظر، اسلام میں شاعری کی حیثیت، عرش ناز، دین همه اوست، طریق الفلاح، آئینه شریعت میں پیری مریدی کی حیثیت، آغوش حیرت، راه و رسم منزل‌ها، الجواهر التوحیدیه فی تعلیمات الغوثیه، پیران پیر کی شخصیت سیرت تعلیمات، موازنه علم و کرامت، قرآن مجید کے آداب تلاوت و لفظ الله کی تحقیق. این مجموعه شعر، الهیات، فقه، آداب قرآن، تصوف، نسب و استدلال دینی را دربر می‌گیرد.

شعر بخش بزرگی از میراث عمومی اوست. مجموعه‌هایی چون دست نظر، فیض نسبت، رنگ نظام، آغوش حیرت، عرش ناز، دین همه اوست، کلام پنجابی و متاع زیست قالب‌های گوناگون غزل، نعت، منقبت و رباعی فارسی را حفظ کرده‌اند. درون‌مایه‌های عبادی او محبت به پیامبر ﷺ، اهل بیت، صحابه، عبدالقادر گیلانی، معین‌الدین چشتی، نظام‌الدین اولیا، بابا فرید و بزرگان گولره را دربر می‌گیرد.

میراث قادری به‌ویژه در نوشته‌های او درباره عبدالقادر گیلانی و در هویت گیلانی خاندان گولره آشکار است. تاریخ رسمی گولره پیر مهر علی شاه را در کنار وابستگی چشتی نظامی با سنت قادری نیز مرتبط می‌داند. آثار نصیر، به‌خصوص الجواهر التوحیدیه فی تعلیمات الغوثیه و پیران پیر کی شخصیت سیرت تعلیمات، نشان می‌دهد موضوعات غوثیه و قادری در کار علمی و روحانی او حضوری آگاهانه داشتند.

نوشته‌های منثور او نیز توجه پایدار به نسبت اقتدار روحانی و دانش دینی را نشان می‌دهند. آثاری درباره پیر و مرید، علم و کرامت، آداب فتوا، تلاوت قرآن و مسائل فقهی ثابت می‌کند تألیف او به شعر عبادی محدود نبود. وجود و گستره موضوعی این مجموعه به‌خوبی ثابت است، اما نسبت دادن استدلال‌های جزئی هر کتاب نیازمند بررسی مستقیم صفحات همان اثر است.

وفات و دفن او در منابع هم‌زمان ثبت شد. روزنامه داون گزارش کرد که او در ۱۳ فوریه ۲۰۰۹ بر اثر حمله قلبی درگذشت و روز بعد در قبرستان خانوادگی گولره در حضور هزاران نفر دفن شد. ذا نیوز نیز نوشت که او نزدیک قبر پدرش پیر سید غلام معین‌الدین گیلانی به خاک سپرده شد. در آوریل ۲۰۲۶ منهاج‌القرآن از حضور بر زیارتگاه شخصی نصیرالدین نصیر، جدا از چند آرامگاه دیگر خاندان، گزارش داد. بنابراین قبر فردی و مزار شخصی او به‌خوبی شناخته شده است.