سامرا

سامرا در کنار دجله و در استان صلاح‌الدین عراق قرار دارد و بقایای یکی از مهم‌ترین پایتخت‌های برنامه‌ریزی‌شدهٔ دورهٔ عباسی را حفظ کرده است. در سال ۸۳۶ میلادی دربار خلافت از بغداد به این شهر منتقل شد و تا ۸۹۲ در آنجا ماند. شهر باستانی سامرا که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، طرح گستردهٔ شهری، کاخ‌ها، مسجد جامع با منارهٔ مارپیچ ملوّیه و دیگر بناهایی را دربر می‌گیرد که بر معماری و تزیینات اسلامی اثر گذاشتند. سامرا در دوره‌های بعد در جغرافیای مذهبی شیعهٔ دوازده‌امامی نیز به شهر مهم زیارتی تبدیل شد و با آرامگاه‌های امام دهم و یازدهم، علی الهادی و حسن عسکری، پیوند دارد. تاریخ باستان‌شناختی و تاریخ زیارتی شهر به دوره‌های متفاوت تعلق دارند و نباید در یک روایت زمانی ادغام شوند.

این صفحهٔ شهری اسلامی‌پدیا بناهای مستند، مدخل‌های زیارتگاهی، شخصیت‌های تاریخی و نقاط نقشه‌ای مرتبط با سامرا را گرد می‌آورد. نقشه کمک می‌کند شهر امروزی از منطقهٔ بسیار گسترده‌ترِ باستانی عباسی جدا دیده شود و هر مدخل نیز تفاوت میان بقایای اثبات‌شده با کاوش یا مطالعهٔ معماری و نسبت‌های مذهبی متأخر را حفظ می‌کند. هرجا تعیین یک قبر، پیوند مقدس یا مکان دقیق عمدتاً بر یک سنت مذهبی خاص استوار باشد، همان محدودهٔ اعتقادی باید روشن شود و ادعا به صورت حقیقت تاریخی بی‌قید ارائه نگردد.