اصحاب کهف: ایمان، خواب طولانی، بیداری و نشانه‌ای بر رستاخیز

داستان اصحاب کهف پیش از شگفتی با شجاعت ایمانی آغاز می‌شود. قرآن آنان را جوانانی می‌خواند که به پروردگارشان ایمان آوردند، خدا هدایتشان را افزود و دل‌هایشان را استوار ساخت. آنان در برابر پرستش قوم خود ایستادند و گفتند پروردگار ما پروردگار آسمان‌ها و زمین است و هرگز جز او معبودی را نمی‌خوانیم. وقتی ماندن در میان قوم برای ایمانشان خطرناک شد، کناره گرفتند، به غاری پناه بردند و از خدا خواستند رحمتی از جانب خود ببخشد و در کارشان راه درست فراهم کند.

پاسخ خدا چیزی بود که با تدبیر انسانی ساخته نمی‌شد. آنان را سال‌های بسیار در غار به خواب برد. قرآن نشانه‌هایی از حفاظتشان را توصیف می‌کند: خورشید به شیوه‌ای ویژه از غار می‌گذشت، بدن‌هایشان به راست و چپ گردانده می‌شد، سگشان در آستانه دست‌های خود را گشوده بود و اگر کسی آنان را می‌دید از ترس می‌گریخت. هدف توضیح یک روش طبیعی نگهداری نیست؛ صحنه در شمار آیات خدا قرار دارد.

سپس خدا آنان را بیدار کرد. با وجود گذشت زمان بسیار، خودشان از آن آگاه نبودند. از یکدیگر پرسیدند چه اندازه مانده‌اند و گفتند شاید یک روز یا بخشی از روز، سپس دانش واقعی مدت را به پروردگار واگذاشتند. نیاز ساده به غذا قدم بعدی را ساخت. یکی از یاران را با سکه نقره به شهر فرستادند تا پاکیزه‌ترین غذا را پیدا کند، با نرمی و احتیاط رفتار کند و کسی را از وجود آنان آگاه نسازد.

همین احتیاط نشان می‌دهد چرا غار پناهگاه شده بود. هشدار دادند که اگر مردم بر آنان دست یابند، ممکن است سنگسارشان کنند یا به اجبار به آیین پیشین بازگردانند؛ و در آن صورت هرگز رستگار نخواهند شد. آنان می‌خواستند پنهان بمانند، اما در حکمت الهی همین رفتن به شهر بخشی از راه آشکار شدنشان شد.

قرآن سپس هدف بزرگ‌تر این آشکار شدن را بیان می‌کند: مردم بدانند وعده خدا حق است و در قیامت هیچ شکی نیست. طبری توضیح می‌دهد که یافتن آنان برای کسانی دلیل شد که در قدرت خدا بر زنده کردن مردگان و بازگرداندن بدن‌ها شک داشتند. بنابراین حفاظت چند جوان به نشانه‌ای عمومی بر رستاخیز تبدیل شد.

قرآن درباره جزئیات مورد اختلاف نیز خویشتنداری می‌آموزد. چند قول درباره شمار آنان را نقل می‌کند و از جدال بی‌فایده بازمی‌دارد، نام‌های فردی را نمی‌گوید و مکان مدرن قطعی برای غار تعیین نمی‌کند. متن از سیصد سال و نه سال افزوده سخن می‌گوید. طبری اختلافی قدیمی در نسبت این عدد نقل می‌کند، اما در پایان دیدگاه خبر بودن آن از سوی خدا را ترجیح می‌دهد. توضیح ابن کثیر درباره سیصد سال خورشیدی و سیصد و نه سال قمری یک محاسبه تفسیری کلاسیک است، نه نام‌گذاری صریح تقویم‌ها در قرآن.

پس قوی‌ترین روایت از خود قرآن کامل می‌شود: جوانان توحید را انتخاب می‌کنند، پناه می‌جویند، خدا آنان را با خوابی خارق‌العاده حفظ می‌کند، بیدار می‌شوند و گمان می‌کنند زمان اندکی گذشته، برای غذا با احتیاط به شهر بازمی‌گردند و سرانجام وجودشان آشکار می‌شود تا داستانشان نشانه‌ای بر حقیقت رستاخیز و وعده خدا باشد.