صحیح بخاری شهادت روشنی از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه حفظ کرده است که صحابه در حضور پیامبر محمد ﷺ شنیدند غذا در حالی که خورده میشد خدا را تسبیح میکند. ابن مسعود پیش از نقل این نشانه میگوید صحابه چنین امور خارقالعادهای را برکتهایی از سوی خدا میدانستند. قرآن در اسراء 17:44 زمینه گستردهتر را بیان میکند: همه موجودات خدا را با ستایش تسبیح میکنند، هرچند مردم معمولا تسبیح آنان را درک نمیکنند.
سپس ابن مسعود اصل حادثه را با عبارتی بسیار روشن بیان میکند: صحابه تسبیح غذا را میشنیدند در حالی که آن غذا خورده میشد. گزارش کوتاه است و همین کوتاهی بر تأثیر آن میافزاید. تسبیحی که در حالت عادی از گوش انسان پنهان است، در آن موقعیت برای کسانی که در حضور پیامبر ﷺ بودند شنیدنی شد.
امام بخاری این حدیث را در باب نشانههای نبوت آورده است. در همان روایت، ماجرای معروف جاری شدن آب از میان انگشتان رسول خدا ﷺ در سفر نیز آمده، اما جمله مربوط به تسبیح غذا مستقل و صریح است. ازاینرو این بخش را میتوان به عنوان نشانهای جداگانه در مجموعه آیات نبوت فهمید.
قرآن نیز برای این خبر زمینهای بسیار زیبا فراهم میکند. در سوره اسراء آمده است که آسمانهای هفتگانه، زمین و هرچه در آنهاست خدا را با ستایش تسبیح میکنند و هیچ چیزی نیست مگر اینکه او را تسبیح میگوید، هرچند مردم معمولا تسبیح آنان را درک نمیکنند. مفسران کلاسیک در ذیل این آیه درباره تسبیح حقیقی مخلوقات سخن گفتهاند. طبری حتی از برخی پیشینیان جمله کوتاه «غذا تسبیح میکند» را نقل میکند و ابن کثیر نیز هنگام تفسیر همین آیه به روایت ابن مسعود در صحیح بخاری استناد میکند.
با این نگاه، معنای معجزه روشنتر میشود. شگفتی در این نبود که غذا برای نخستین بار خدا را تسبیح کرد؛ قرآن اصل تسبیح همه موجودات را بیان کرده است. امر خارقالعاده این بود که در آن مجلس، تسبیح غذا برای صحابه شنیدنی شد.
بنابراین این واقعه پیامی آرام اما عمیق دارد: در حضور رسول خدا ﷺ، صحابه لحظهای شاهد شدند که عبادت پنهان مخلوقات از پرده عادت بیرون آمد و به گوش آنان رسید. آنان نیز آن را نه یک صدای بیمعنا، بلکه برکتی از سوی خدا و نشانهای از نشانههای نبوت دانستند.
نتیجه
منبع صحیح تصویری روشن و نیرومند حفظ کرده است: صحابه در حضور پیامبر ﷺ تسبیح غذا را هنگام خوردن شنیدند و ابن مسعود این گونه نشانهها را از برکتهای خدا میشمرد.
منابع
V3_TASK_4_LINKAGE_AND_METADATA_CONFIRMATION: linked to CLM-01 and independently verified Sahih al-Bukhari 3579, Book 61, Hadith 88, in al-Bukhari's chapter on signs of prophethood. The report explicitly says the Companions regarded such signs as blessings, and separately states that they heard the food glorifying Allah while it was being eaten.
V3_TASK_4_SOURCE_VERIFICATION: linked directly to CLM-03 and independently verified Qur'an 17:44. The verse gives the general principle that the seven heavens, earth and all things glorify Allah, while humans do not ordinarily comprehend their glorification. It does not narrate the specific food event.
V3_TASK_4_SOURCE_URL_REPAIR: prior URL [https://tafsir.app/tabari/17/44] replaced with independently verified al-Tabari 17:44 page. Al-Tabari treats created things as glorifying Allah and transmits the early statement 'food glorifies' from Ibrahim. This is conceptual/classical corroboration; the specific audible event remains established by Sahih al-Bukhari 3579. V3_SOURCE_METADATA_GAP: current volume_page is only a commentary-on-verse locator; edition-specific printed volume/page is not supplied and was not invented.
V3_TASK_4_LINKAGE_REPAIR: direct Bukhari 3579 row added for CLM-02. The hadith explicitly says the Companions heard the food glorifying Allah while it was being eaten.