روایت محلی آب بازگشت‌کننده نزدیک مزار شیخ محمد هندی ابو خمره رحمه الله

روایت شفاهی محلی درباره شیخ محمد هندی ابو خمره رحمه الله با شرح کوتاهی از زندگی او آغاز می‌شود. بر پایه سخن گوینده، شیخ از موصل برای تحصیل به بغداد آمد، مدتی بعد شهر را ترک کرد و سپس در پی یک خواب دوباره به بغداد بازگشت. همین روایت می‌گوید او به مهمانان و کاروان‌هایی که از هند می‌آمدند خدمت می‌کرد، با یک زبان هندی آشنا شد و از همین رو در میان مردم به شیخ هندی شهرت یافت.

اما بخش اصلی داستان به محل منسوب به قبر یا مزار او مربوط می‌شود. گوینده می‌گوید پس از وفات شیخ، آب در آنجا ظاهر شد. به گفته او مردم آب را تخلیه می‌کنند یا با پمپ بیرون می‌کشند، اما پس از مدتی دوباره بازمی‌گردد و محل را پر می‌کند. همین بازگشت آب پس از تخلیه، مهم‌ترین ویژگی‌ای است که در روایت محلی درباره این مکان تکرار می‌شود.

گوینده درباره خود آب نیز چند ویژگی دیگر بیان می‌کند. او می‌گوید با وجود ماندن آب در محل برای مدت طولانی، روی دیوار یا سطح پیرامون جلبک یا لایه چربی که معمولا انتظار می‌رود دیده نمی‌شود. همچنین می‌گوید هیچ بوی بدی از این آب به مشام نمی‌رسد. این توصیف‌ها بخشی از همان روایت شفاهی و بازتاب مشاهده‌ای است که گوینده به خود نسبت می‌دهد.

در روایت آمده است که برخی زائران آب را در بطری می‌ریزند و برای تبرک با خود می‌برند. گوینده سپس چند تجربه شخصی نقل می‌کند که در آنها بعضی افراد دارای درد گفته‌اند پس از ایستادن در آب سرد احساس راحتی کرده‌اند. این تجربه‌ها بخشی از حافظه دینی و محلی مکان است و به خودی خود ثابت نمی‌کند که آب درمان است یا خاصیت شفابخش قطعی دارد.

همین متن شفاهی یک ادعای محلی جداگانه را نیز نقل می‌کند: گفته می‌شود حدود صد و چهل نفر می‌توانند در فضایی جمع شوند که از ظاهر آن چنین گنجایشی انتظار نمی‌رود. این ادعا از داستان آب جداست و نه علت بازگشت آب را توضیح می‌دهد و نه آن را ثابت می‌کند.

در بیان عمومی، بهترین شیوه آن است که داستان همان‌گونه حفظ شود که مردم محل آن را بازگو می‌کنند: شیخی که به خدمت شناخته می‌شد، مزاری که گفته می‌شود پس از وفات او آب در کنارش پدیدار شد، و باور محلی به اینکه آب پس از تخلیه دوباره بازمی‌گردد. به مشام نرسیدن هیچ بوی بد از آب، دیده نشدن جلبک، بردن آب برای تبرک و حکایت‌های کاهش درد نیز در همان چارچوب روایت محلی باقی می‌مانند و به نتیجه پزشکی یا علمی ثابت تبدیل نمی‌شوند.