بر پایه منابع اثناعشری، در سامرا در ۱۵ شعبان ۲۵۵ هجری، برابر تقریبی با ۸۶۹ میلادی، زاده شد؛ تولد و شناسایی تاریخی خاص او بیرون از سنت اثناعشری محل اختلاف است.
محمد بن حسن عسکری (امام مهدی در باور اثناعشری)
یادداشت پژوهشی نسب — مشاهده بیشتر
روایت دوازدهامامی، محمد بن حسن عسکری را امام دوازدهمِ متولدشده و امام مهدیِ موجود در غیبت میداند. دیدگاه مشهور اهل سنت ظهور مهدی در آینده را میپذیرد، اما این هویت مشخص را عموماً نمیپذیرد. اطلس هر دو دیدگاه را جداگانه نشان میدهد و این هویت را بهعنوان حقیقتی مورد تأیید همگانی ارائه نمیکند.
PER-000027
شخصیت ویژه یک سنت مذهبی
منسوب
محل دفن نامعلوم
باور اثناعشری
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
محمد بن حسن عسکری در باور اثناعشری، امام دوازدهم، مهدی و امام زنده در غیبت شناخته میشود. روایات صحیح یا حسن اهل سنت نیز بهطور مستقل از مهدیِ آیندهای از خاندان پیامبر صلیاللهعلیهوآله و نسل فاطمه سلاماللهعلیها سخن میگویند که نامش با نام پیامبر هماهنگ است و عدالت را برقرار میکند؛ بااینحال این روایات نام مادر او را تعیین نمیکنند و عبارت مربوط به نام پدر در همه طرق یکسان نیست. این پرونده شناسایی تاریخی اثناعشری و ویژگیهای گستردهتر حدیثی اهل سنت را با احترام و با تفکیک حوزه دلیل هر یک عرضه میکند.
باور اثناعشری وفاتی برای او ثبت نمیکند و او را تا ظهور موعود زنده و در غیبت میداند؛ این نتیجهای تاریخی و مورد اتفاق همگان نیست.
در باور اثناعشری دفنی وجود ندارد. حرم عسکریین در سامرا آرامگاه علی هادی و حسن عسکری است، نه محمد بن حسن؛ سرداب منسوب نیز قبر او نیست.
زندگینامه و معرفی تاریخی
محمد بن حسن عسکری در اندیشه اثناعشری جایگاهی یگانه دارد. عالمان اثناعشری او را فرزند و جانشین امام حسن عسکری، امام دوازدهم، مهدی منتظر و راهنمای الهیِ پابرجا در عصر غیبت میدانند. این شناسایی خاص باید از انتظار گسترده اهل سنت درباره مهدیِ آینده جدا شود. سنن ابیداود مهدی را از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و نسل فاطمه سلام الله علیها میداند، اما آن حدیث بهتنهایی او را محمد بن حسن عسکری معرفی نمیکند و ترتیب کامل تولد و غیبت اثناعشری را اثبات نمینماید.
منابع اثناعشری معمولا تولد او را در سامرا، در ۱۵ شعبان سال ۲۵۵ هجری، برابر تقریبی با سال ۸۶۹ میلادی، قرار میدهند و مادرش را نرجس خاتون مینامند. الکافی، کمالالدین و آثار امامیِ بعدی گزارشهایی درباره پنهان بودن تولد و دیدن کودک توسط افراد برگزیده خاندان حسن عسکری و پیروان مورد اعتماد حفظ کردهاند. تعبیرها و سندهای این گزارشها یکسان نیست و پژوهش تاریخی جدید یادآور میشود که وجود پسری شناختهشده بلافاصله پس از وفات حسن عسکری مورد اختلاف بود. ازاینرو تولد و نسب در این پرونده بهعنوان روایت تثبیتشده اثناعشری آمده، نه نتیجهای تاریخی و مورد اتفاق همگان.
فضای سیاسی، اهمیت پنهانکاری را در این روایت روشن میکند. امامان متأخر در سامرا زیر نظر عباسیان زندگی میکردند و پیروان حسن عسکری از راه وکلا و حلقههای محدود فعالیت داشتند. پس از وفات او در سال ۲۶۰ هجری، برابر تقریبی با ۸۷۴ میلادی، بحران بزرگی در جانشینی پدید آمد. گروهی وجود فرزند را انکار کردند، گروهی به خویشاوندی دیگر گرایش یافتند و جماعتی که بعدها اثناعشری نام گرفت، فرزند پنهانی به نام محمد را امام برحق دانست. آثار امامیِ نخستین هم سرگردانی و هم تلاش برای اثبات پیوستگی امامت را ثبت کردهاند.
بر پایه عقیده اثناعشری، فاصله سالهای ۲۶۰ تا ۳۲۹ هجری، حدود ۸۷۴ تا ۹۴۱ میلادی، دوره غیبت صغری بود. ارتباط در این دوره از طریق چهار نایب پیاپی دانسته شد: عثمان بن سعید عمری، محمد بن عثمان عمری، حسین بن روح نوبختی و علی بن محمد سمری. منابع امامی نامهها، پاسخهای فقهی، دستورها و امور مالی منسوب به این شبکه را حفظ کردهاند. این مواد در حافظه جمعی اثناعشری جایگاهی مرکزی دارند، هرچند تاریخپژوهان اعتبار هر سند و گزارش را جداگانه میسنجند.
وفات نایب چهارم در سال ۳۲۹ هجری، حدود ۹۴۱ میلادی، آغاز غیبت کبری در باور اثناعشری است. توقیعی مشهور و منسوب به امام پنهان به سمری اعلام میکند که پس از او نایب خاصی تعیین نشود و غیبت کامل آغاز شده است. طوسی، صدوق و عالمان بعدی از این گزارش برای توضیح پایان نمایندگی مستقیم استفاده کردند. از آن پس جوامع اثناعشری نهادهای علمی، فقهی، مالی و رهبری اجتماعی را بدون ادعای دسترسی دائمی از راه یک نایب شخصیِ نامبرده گسترش دادند.
القاب او جنبههای گوناگون عقیده را نشان میدهد. مهدی یعنی هدایتشده، قائم برپا شونده، صاحبالزمان صاحب عصر، حجت دلیل خدا و خلف صالح جانشین شایسته است. این لقبها در حدیث امامی، ادبیات دعایی و کلام متأخر دیده میشوند. نباید آنها را دلیلهای تاریخی مستقل دانست، اما نشان میدهند جامعه اثناعشری پس از ناپدید شدن امام آشکار، اختیار، امید و تداوم را چگونه فهمیده است.
مأموریت مورد انتظار بر عدالت متمرکز است. مجموعههای حدیثی سنی و شیعی از مهدیای از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله سخن میگویند که با ستم مقابله میکند و زمین را از داد پر میسازد. باور اثناعشری این مأموریت آینده را بهطور مشخص به محمد بن حسن عسکری نسبت میدهد. انتظار عمومی حدیثی و شناسایی خاص اثناعشری در موضوع عدالت به هم میرسند، اما دو گزاره جدا هستند. پژوهش مسئولانه نباید احادیث مشترک مهدی را گواه مستقل همه جزئیات تولد و غیبت اثناعشری قرار دهد.
در مجموعه حدیثی اهل سنت چند ویژگی بنیادین مهدی با اعتبار نسبتاً قوی نقل شده است. در سنن ابیداود روایتی صحیح میگوید مهدی از خاندان پیامبر صلیاللهعلیهوآله و فرزندان فاطمه سلاماللهعلیهاست، و در جامع ترمذی روایتی حسن نام او را هماهنگ با نام پیامبر میداند. در برخی طرق روایت حسن صحیح ابیداود آمده است که نام پدرش نیز با نام پدر پیامبر هماهنگ است، اما خود ابیداود تصریح میکند که طرق دیگری فقط هماهنگی نام شخص را نقل کردهاند؛ بنابراین عبارت مربوط به نام پدر نباید نتیجهای بیاختلاف در همه روایات صحیح معرفی شود. در احادیث صحیح یا حسن اهل سنت که بررسی شد نام مادر او تعیین نشده است، درحالیکه نام نرجس خاتون به روایت خاص اثناعشری تعلق دارد. روایتی حسن از پیشانی گشاده، بینی نمایان، برقراری عدالت پس از ستم و حکومت هفتساله سخن میگوید، و سنن ابن ماجه با روایتی حسن نقل میکند که خدا او را در یک شب آماده و اصلاح میکند. گزارش تفصیلی بیعت میان رکن و مقام در سنن ابیداود آمده، ولی ضعیف شمرده شده است؛ در مقابل، صحیح مسلم پناه بردن مردی به خانه خدا و فرو رفتن سپاه اعزامشده در بیداء را با سند صحیح ثبت میکند، اما آن شخص را صریحاً مهدی نمینامد. ازاینرو منصفانهتر است نسب، نام، عدالت و اوصاف عمومی با درجه قویترشان بیان شوند و جزئیات ظهور یا بیعت در کعبه با درجه حدیثی جداگانه خود باقی بمانند.
انتظار در آموزش اثناعشری به انضباط اخلاقی و اجتماعی تبدیل شد. عالمان بارها از تعیین زمان ظهور نهی کردند و آثار کلاسیک غیبت، پایداری، شکیبایی، عدالت، عبادت، دانش و خدمت را وظایف عصر غیبت شمردند. بدینسان این عقیده فقط پیشگویی پایان تاریخ نبود، بلکه معنای مسئولیت اخلاقی، اقتدار مشروع و مقاومت در برابر نومیدی را شکل داد و زمان ظهور را به خدا واگذاشت.
گزارشهای دیدار، توقیعات و هدایت در دوران غیبت در الکافی، کمالالدین و دو کتاب مهم غیبتِ نعمانی و طوسی حفظ شدهاند. برخی از آنها کهن و نزدیک به شبکه وکالتاند و برخی به روایتهای مناقبی و عبادیِ بعدی تعلق دارند. این پرونده اهمیت سندی و دینی این گزارشها را حفظ میکند، اما همه داستانها را تاریخ ثابت با درجه یکسان نمیداند. نقل مستقیم، کرامت و دیدار شخصی باید به همان کتابی نسبت داده شود که آن را روایت کرده است.
باور اثناعشری برای محمد بن حسن عسکری وفات، تشییع یا دفن ثبت نمیکند، زیرا او را تا ظهور مقدر الهی زنده و در غیبت میداند. این یک باور مذهبی است، نه نتیجه تاریخی مورد اتفاق همگان. حرم عسکریین در سامرا آرامگاه شناختهشده علی هادی و حسن عسکری است؛ سرداب منسوب به غیبت مکانی عبادی و تاریخی است، نه قبر محمد بن حسن و نه دلیل اقامت دائمی جسمانی او در آنجا.
منابع اثناعشری معمولا تولد او را در سامرا، در ۱۵ شعبان سال ۲۵۵ هجری، برابر تقریبی با سال ۸۶۹ میلادی، قرار میدهند و مادرش را نرجس خاتون مینامند. الکافی، کمالالدین و آثار امامیِ بعدی گزارشهایی درباره پنهان بودن تولد و دیدن کودک توسط افراد برگزیده خاندان حسن عسکری و پیروان مورد اعتماد حفظ کردهاند. تعبیرها و سندهای این گزارشها یکسان نیست و پژوهش تاریخی جدید یادآور میشود که وجود پسری شناختهشده بلافاصله پس از وفات حسن عسکری مورد اختلاف بود. ازاینرو تولد و نسب در این پرونده بهعنوان روایت تثبیتشده اثناعشری آمده، نه نتیجهای تاریخی و مورد اتفاق همگان.
فضای سیاسی، اهمیت پنهانکاری را در این روایت روشن میکند. امامان متأخر در سامرا زیر نظر عباسیان زندگی میکردند و پیروان حسن عسکری از راه وکلا و حلقههای محدود فعالیت داشتند. پس از وفات او در سال ۲۶۰ هجری، برابر تقریبی با ۸۷۴ میلادی، بحران بزرگی در جانشینی پدید آمد. گروهی وجود فرزند را انکار کردند، گروهی به خویشاوندی دیگر گرایش یافتند و جماعتی که بعدها اثناعشری نام گرفت، فرزند پنهانی به نام محمد را امام برحق دانست. آثار امامیِ نخستین هم سرگردانی و هم تلاش برای اثبات پیوستگی امامت را ثبت کردهاند.
بر پایه عقیده اثناعشری، فاصله سالهای ۲۶۰ تا ۳۲۹ هجری، حدود ۸۷۴ تا ۹۴۱ میلادی، دوره غیبت صغری بود. ارتباط در این دوره از طریق چهار نایب پیاپی دانسته شد: عثمان بن سعید عمری، محمد بن عثمان عمری، حسین بن روح نوبختی و علی بن محمد سمری. منابع امامی نامهها، پاسخهای فقهی، دستورها و امور مالی منسوب به این شبکه را حفظ کردهاند. این مواد در حافظه جمعی اثناعشری جایگاهی مرکزی دارند، هرچند تاریخپژوهان اعتبار هر سند و گزارش را جداگانه میسنجند.
وفات نایب چهارم در سال ۳۲۹ هجری، حدود ۹۴۱ میلادی، آغاز غیبت کبری در باور اثناعشری است. توقیعی مشهور و منسوب به امام پنهان به سمری اعلام میکند که پس از او نایب خاصی تعیین نشود و غیبت کامل آغاز شده است. طوسی، صدوق و عالمان بعدی از این گزارش برای توضیح پایان نمایندگی مستقیم استفاده کردند. از آن پس جوامع اثناعشری نهادهای علمی، فقهی، مالی و رهبری اجتماعی را بدون ادعای دسترسی دائمی از راه یک نایب شخصیِ نامبرده گسترش دادند.
القاب او جنبههای گوناگون عقیده را نشان میدهد. مهدی یعنی هدایتشده، قائم برپا شونده، صاحبالزمان صاحب عصر، حجت دلیل خدا و خلف صالح جانشین شایسته است. این لقبها در حدیث امامی، ادبیات دعایی و کلام متأخر دیده میشوند. نباید آنها را دلیلهای تاریخی مستقل دانست، اما نشان میدهند جامعه اثناعشری پس از ناپدید شدن امام آشکار، اختیار، امید و تداوم را چگونه فهمیده است.
مأموریت مورد انتظار بر عدالت متمرکز است. مجموعههای حدیثی سنی و شیعی از مهدیای از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله سخن میگویند که با ستم مقابله میکند و زمین را از داد پر میسازد. باور اثناعشری این مأموریت آینده را بهطور مشخص به محمد بن حسن عسکری نسبت میدهد. انتظار عمومی حدیثی و شناسایی خاص اثناعشری در موضوع عدالت به هم میرسند، اما دو گزاره جدا هستند. پژوهش مسئولانه نباید احادیث مشترک مهدی را گواه مستقل همه جزئیات تولد و غیبت اثناعشری قرار دهد.
در مجموعه حدیثی اهل سنت چند ویژگی بنیادین مهدی با اعتبار نسبتاً قوی نقل شده است. در سنن ابیداود روایتی صحیح میگوید مهدی از خاندان پیامبر صلیاللهعلیهوآله و فرزندان فاطمه سلاماللهعلیهاست، و در جامع ترمذی روایتی حسن نام او را هماهنگ با نام پیامبر میداند. در برخی طرق روایت حسن صحیح ابیداود آمده است که نام پدرش نیز با نام پدر پیامبر هماهنگ است، اما خود ابیداود تصریح میکند که طرق دیگری فقط هماهنگی نام شخص را نقل کردهاند؛ بنابراین عبارت مربوط به نام پدر نباید نتیجهای بیاختلاف در همه روایات صحیح معرفی شود. در احادیث صحیح یا حسن اهل سنت که بررسی شد نام مادر او تعیین نشده است، درحالیکه نام نرجس خاتون به روایت خاص اثناعشری تعلق دارد. روایتی حسن از پیشانی گشاده، بینی نمایان، برقراری عدالت پس از ستم و حکومت هفتساله سخن میگوید، و سنن ابن ماجه با روایتی حسن نقل میکند که خدا او را در یک شب آماده و اصلاح میکند. گزارش تفصیلی بیعت میان رکن و مقام در سنن ابیداود آمده، ولی ضعیف شمرده شده است؛ در مقابل، صحیح مسلم پناه بردن مردی به خانه خدا و فرو رفتن سپاه اعزامشده در بیداء را با سند صحیح ثبت میکند، اما آن شخص را صریحاً مهدی نمینامد. ازاینرو منصفانهتر است نسب، نام، عدالت و اوصاف عمومی با درجه قویترشان بیان شوند و جزئیات ظهور یا بیعت در کعبه با درجه حدیثی جداگانه خود باقی بمانند.
انتظار در آموزش اثناعشری به انضباط اخلاقی و اجتماعی تبدیل شد. عالمان بارها از تعیین زمان ظهور نهی کردند و آثار کلاسیک غیبت، پایداری، شکیبایی، عدالت، عبادت، دانش و خدمت را وظایف عصر غیبت شمردند. بدینسان این عقیده فقط پیشگویی پایان تاریخ نبود، بلکه معنای مسئولیت اخلاقی، اقتدار مشروع و مقاومت در برابر نومیدی را شکل داد و زمان ظهور را به خدا واگذاشت.
گزارشهای دیدار، توقیعات و هدایت در دوران غیبت در الکافی، کمالالدین و دو کتاب مهم غیبتِ نعمانی و طوسی حفظ شدهاند. برخی از آنها کهن و نزدیک به شبکه وکالتاند و برخی به روایتهای مناقبی و عبادیِ بعدی تعلق دارند. این پرونده اهمیت سندی و دینی این گزارشها را حفظ میکند، اما همه داستانها را تاریخ ثابت با درجه یکسان نمیداند. نقل مستقیم، کرامت و دیدار شخصی باید به همان کتابی نسبت داده شود که آن را روایت کرده است.
باور اثناعشری برای محمد بن حسن عسکری وفات، تشییع یا دفن ثبت نمیکند، زیرا او را تا ظهور مقدر الهی زنده و در غیبت میداند. این یک باور مذهبی است، نه نتیجه تاریخی مورد اتفاق همگان. حرم عسکریین در سامرا آرامگاه شناختهشده علی هادی و حسن عسکری است؛ سرداب منسوب به غیبت مکانی عبادی و تاریخی است، نه قبر محمد بن حسن و نه دلیل اقامت دائمی جسمانی او در آنجا.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت تاریخی محمد بن حسن عسکری در آن است که باور به امامت او، امامیه را به جامعه پایدار اثناعشری تبدیل کرد. بحران جانشینی پس از سال ۲۶۰ هجری تنها نامی به شجره نیفزود، بلکه نظریهای ماندگار درباره اقتدار پنهان پدید آورد و مسئله ادامه هدایت دینی بدون امامِ آشکار و در دسترس را مطرح کرد.
غیبت صغری و روایت چهار نایب، پلی میان نظام وکالت امامان متأخر و نهادهای علمی عصر غیبت کبری ساخت. شبکههای نامه، پاسخ فقهی و اداره مالی به حفظ انسجام جماعت کمک کردند. فقیهان اثناعشریِ بعدی نیز الگوهایی از اقتدار پدید آوردند که بدون ادعای مقام امام پنهان، عبادت، قانون، صدقه و زندگی اجتماعی را سامان میداد.
یاد او امید گسترده مسلمانان به عدالت نهایی را با یک شناسایی تاریخیِ خاص اثناعشری پیوند میدهد. انتظار مهدی از خاندان پیامبر باید با احترام عرضه شود، اما تعیین آن مهدی بهعنوان فرزند حسن عسکری باید آشکارا باور اثناعشری معرفی گردد. جداسازی این دو سطح، پرونده را دقیق و دور از جدال مذهبی نگه میدارد.
درس آموزشی پایدار این سنت آن است که امید باید مسئولیت بیافریند، نه گمانهزنی منفعلانه. ادبیات کلاسیک اثناعشری انتظار را با صبر، اصلاح اخلاقی، حفظ دین، خودداری از زمانگذاری و خدمت به عدالت پیوند میدهد. این عقیده در کلام، فقه، عبادت، ادبیات و تخیل سیاسی اثناعشری اثری ژرف گذاشته است.
غیبت صغری و روایت چهار نایب، پلی میان نظام وکالت امامان متأخر و نهادهای علمی عصر غیبت کبری ساخت. شبکههای نامه، پاسخ فقهی و اداره مالی به حفظ انسجام جماعت کمک کردند. فقیهان اثناعشریِ بعدی نیز الگوهایی از اقتدار پدید آوردند که بدون ادعای مقام امام پنهان، عبادت، قانون، صدقه و زندگی اجتماعی را سامان میداد.
یاد او امید گسترده مسلمانان به عدالت نهایی را با یک شناسایی تاریخیِ خاص اثناعشری پیوند میدهد. انتظار مهدی از خاندان پیامبر باید با احترام عرضه شود، اما تعیین آن مهدی بهعنوان فرزند حسن عسکری باید آشکارا باور اثناعشری معرفی گردد. جداسازی این دو سطح، پرونده را دقیق و دور از جدال مذهبی نگه میدارد.
درس آموزشی پایدار این سنت آن است که امید باید مسئولیت بیافریند، نه گمانهزنی منفعلانه. ادبیات کلاسیک اثناعشری انتظار را با صبر، اصلاح اخلاقی، حفظ دین، خودداری از زمانگذاری و خدمت به عدالت پیوند میدهد. این عقیده در کلام، فقه، عبادت، ادبیات و تخیل سیاسی اثناعشری اثری ژرف گذاشته است.
نواب چهارگانهٔ غیبت صغری — در سنت دوازدهامامی
این ترتیب بر پایه روایت تاریخی و اعتقادی شیعه دوازدهامامی است و به همه مکاتب اسلامی نسبت داده نمیشود. دورهها ترتیب مشهور هجری را نشان میدهد.
عثمان بن سعید عمری
260–265 AHمحمد بن عثمان عمری
265–305 AHحسین بن روح نوبختی
305–326 AHعلی بن محمد سمری
326–329 AHپیوندهای خانوادگی
👪 والدین
پدر
امام حسن عسکری
منسوب
مادر
نرجس خاتون
منسوب
منابع
Sunan Abi Dawud | Abu Dawud al-Sijistani | Book of al-Mahdi, hadith 4284 | https://sunnah.com/abudawud:4284 | Broad Sunni report that the Mahdi will be from the Prophet's family and descendants of Fatimahal-Kafi | Muhammad ibn Yaqub al-Kulayni | Volume 1, Book 4, chapter 125; pagination varies by edition | https://thaqalayn.net/chapter/1/4/125 | Twelver reports concerning birth, concealment, witnesses, and succession, including 255/256 AH date variation
Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'ma | Muhammad ibn Ali ibn Babawayh al-Saduq | Chapters on birth, concealment, witnesses, deputies, and correspondence; pagination varies by edition | https://thaqalayn.net/book/39 | Classical Twelver development of the birth and occultation account
Kitab al-Ghayba | Muhammad ibn Ibrahim al-Nu'mani | Thematic chapters on occultation; pagination varies by edition | https://al-islam.org/kitab-al-ghayba-book-occultation-sheikh-abu-abdullah-muhammad-bin-ibraheem-bin-jafar-al-katib-numani | Early Imami occultation doctrine and warnings against fixing a date
Kitab al-Ghayba | Muhammad ibn al-Hasan al-Tusi | Chapters on evidence, deputies, epistles, and the end of special deputyship; pagination varies by edition | https://thaqalayn.net/book/27 | Twelver accounts of the Minor Occultation, deputies, and correspondence
The Occultation of the Twelfth Imam: A Historical Background | Jassim M. Hussain | Academic historical study; pagination varies by edition | https://al-islam.org/occultation-twelfth-imam-historical-background-jassim-m-hussain | Historical reconstruction of the succession crisis, agent network, and later cellar narratives
Encyclopaedia Iranica: Askari | Encyclopaedia Iranica | Online academic entry | https://www.iranicaonline.org/articles/askari-abu-mohammad-hasan-b/ | Historical background to Hasan al-Askari, his death, burial, and the disputed succession
Encyclopaedia Iranica: The Concept of Mahdi in Twelver Shiism | Encyclopaedia Iranica | Online academic entry | https://www.iranicaonline.org/articles/islam-in-iran-vii-the-concept-of-mahdi-in-twelver-shiism/ | Academic account of the formation of Twelver Mahdi doctrine after the succession crisis
Encyclopaedia Iranica: The Deputies of Mahdi | Verena Klemm | Volume XIV, fascicle 2, pages 143-146 | https://www.iranicaonline.org/articles/islam-in-iran-ix-the-deputies-of-mahdi/ | Academic assessment of the four-deputy tradition and the Minor Occultation
History of the Shrine of Imam Ali al-Naqi and Imam Hasan al-Askari | Al-Islam.org | Shrine history entry; pagination not applicable | https://al-islam.org/history-shrines/history-shrine-imam-ali-al-naqi-imam-hasan-al-askari-peace-be-upon-them | Current shrine identity and distinction between the recognized graves and the associated cellar
Sunan Abi Dawud | Abu Dawud al-Sijistani | Book of al-Mahdi, hadith 4282; graded hasan sahih by al-Albani | https://sunnah.com/abudawud:4282 | Personal-name agreement, justice, and the variant father's-name clause; Abu Dawud notes other routes that omit the father's-name wording
Jami al-Tirmidhi | Muhammad ibn Isa al-Tirmidhi | Book of Tribulations, hadith 2230; graded hasan | https://sunnah.com/tirmidhi:2230 | A man from the Prophet's family whose name agrees with the Prophet's name
Sunan Abi Dawud | Abu Dawud al-Sijistani | Book of al-Mahdi, hadith 4285; graded hasan | https://sunnah.com/abudawud:4285 | Broad forehead, prominent nose, establishment of justice, and seven-year rule
Sunan Ibn Majah | Muhammad ibn Yazid Ibn Majah | Book of Tribulations, hadith 4085; graded hasan | https://sunnah.com/ibnmajah:4085 | The Mahdi is from Ahl al-Bayt and Allah will rectify him in a single night
Sahih Muslim | Muslim ibn al-Hajjaj | Book of Tribulations, hadith 2882a | https://sunnah.com/muslim:2882a | A seeker of refuge at the Sacred House and the army sent against him being swallowed; the text does not explicitly name him as the Mahdi
Sunan Abi Dawud | Abu Dawud al-Sijistani | Book of al-Mahdi, hadith 4286; graded da'if by al-Albani | https://sunnah.com/abudawud:4286 | The detailed report of allegiance between the Corner and the Maqam is retained only with its weak grading
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.