تاریخ تولد ناشناخته است. او در خاندان امام علی زینالعابدین در مدینه به دنیا آمد و گزارش وفات در سن شصتوپنج یا هفتاد سال تنها یک چارچوب تقریبی میدهد.
عمر بن علی زینالعابدین
یادداشت پژوهشی نسب — مشاهده بیشتر
در این فهرست پایه، نام شخصی مادر ثبت نشده است؛ برای مادری ناشناخته هیچ شخصیت فرضی ساخته نشده است.
PER-000093
اهلبیت
محتمل
مکان مورد اختلاف
فهرست پایه منبع امامی
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
ابوحفص عمر اشرف فرزند امام علی زینالعابدین، نوه امام حسین و از راویان و بزرگان علوی مدینه بود. منابع امامی و کتابهای شرححال عمومی او را با عبادت، پرهیزگاری، سخاوت و سرپرستی صدقات منسوب به پیامبر و امام علی یاد میکنند. مادرش کنیزی بینام بود، نسلش از دو فرزند به نام علی و محمد ادامه یافت و زمان تولد، تاریخ دقیق وفات و مدفن واقعی او به طور کامل ثابت نیست.
سن او هنگام وفات شصتوپنج یا هفتاد سال گزارش شده است. برخی منابع متأخر سال ۱۳۲ هجری، برابر با ۷۴۹ میلادی، را ذکر میکنند، اما تاریخ و مکان دقیق ثابت نیست.
محل دفن مورد اختلاف یا ناشناخته است. مزاری نزدیک ناصریه در ذیقار به عمر اشرف نسبت داده میشود، اما دلیل تاریخی کهن و نیرومندی برای آن یافت نشده؛ این محل قبر منسوب است، نه مدفن قطعی.
زندگینامه و معرفی تاریخی
ابوحفص عمر بن علی بن حسین فرزند امام علی زینالعابدین و نوه امام حسین بن علی بود. در کاربرد نسبی متأخر، او را عمر اشرف نامیدهاند تا از عمر اطرف، فرزند امام علی، بازشناخته شود. او به خاندان هاشمی و علوی مدینه تعلق داشت و نباید با دیگر افراد همنام در گزارشهای کربلا یا نسبهای بعدی آمیخته شود.
شیخ مفید در فهرست فرزندان امام سجاد، زید و عمر را فرزندان یک کنیز دانسته است. منابع شرححال سنی و امامی نیز مادر عمر را تنها با عنوان ام ولد معرفی میکنند و نام شخصی او را حفظ نکردهاند. از این رو نباید برای مادر نامی ساخت یا از این عنوان، شخصیتی مستقل ایجاد کرد.
منابع رجالی و حدیثی عمر را تابعی مدنی و راوی معرفی میکنند. از او روایتهایی از پدرش امام زینالعابدین، ابو امامه بن سهل بن حنیف، سعید بن مرجانه و برادرزادهاش امام جعفر صادق نقل شده است. پسرانش علی و محمد، حسین بن زید، فضیل بن مرزوق، محمد بن اسحاق و دیگران از او روایت کردهاند. رجال طوسی او را در شمار اصحاب امام صادق آورده و انتساب به اصحاب امام باقر در نسخهها یکسان نیست.
شیخ مفید او را فاضل، جلیل، پارسا و بخشنده توصیف کرده و نوشته است که سرپرستی صدقات پیامبر و امام علی را بر عهده داشت. در گزارشی مرتبط، او شرط میکرد در دیوار باغها راههایی باز بماند و کسی که وارد میشود از خوردن میوه منع نشود. این گزارش، مدیریت موقوفات را با دسترسی عمومی و سخاوت اجتماعی پیوند میدهد.
برخی روایات از احترام امام محمد باقر به عمر و بلند دانستن جایگاه او سخن میگویند. در مجموعههای حدیثی گفتههای منفرد و بحثبرانگیزی نیز به او نسبت داده شده، اما این پروفایل چند خبر جدلی را معیار تمام اندیشه او قرار نمیدهد. تصویر مشترک و استوارتر، راوی عابد، بزرگ محترم خاندان و مسئول صدقات است.
کتابهای انساب، ادامه نسل او را به ویژه از علی بن عمر و محمد بن عمر ثبت کردهاند و شاخههای علوی و علمی بعدی از آنان پدید آمدند. منابع قابل اعتماد فهرست یگانه و ثابت از نام همسرانش نمیدهند؛ بنابراین رابطه همسری در پرونده مرکزی افزوده نشده و هیچ رمز شخصی ساخته نشده است.
در گزارشی از رجال طوسی، سن او هنگام وفات شصتوپنج یا هفتاد سال آمده است. برخی منابع متأخر وفات را در سال ۱۳۲ هجری، برابر با ۷۴۹ میلادی، میدانند، اما نامعلوم بودن سال تولد و اختلاف گزارشها احتیاط را لازم میکند. قبری نزدیک ناصریه به او منسوب است، ولی این انتساب در اواخر دوره عثمانی مشهور شده و دلیل کهن استواری برای آن وجود ندارد.
شیخ مفید در فهرست فرزندان امام سجاد، زید و عمر را فرزندان یک کنیز دانسته است. منابع شرححال سنی و امامی نیز مادر عمر را تنها با عنوان ام ولد معرفی میکنند و نام شخصی او را حفظ نکردهاند. از این رو نباید برای مادر نامی ساخت یا از این عنوان، شخصیتی مستقل ایجاد کرد.
منابع رجالی و حدیثی عمر را تابعی مدنی و راوی معرفی میکنند. از او روایتهایی از پدرش امام زینالعابدین، ابو امامه بن سهل بن حنیف، سعید بن مرجانه و برادرزادهاش امام جعفر صادق نقل شده است. پسرانش علی و محمد، حسین بن زید، فضیل بن مرزوق، محمد بن اسحاق و دیگران از او روایت کردهاند. رجال طوسی او را در شمار اصحاب امام صادق آورده و انتساب به اصحاب امام باقر در نسخهها یکسان نیست.
شیخ مفید او را فاضل، جلیل، پارسا و بخشنده توصیف کرده و نوشته است که سرپرستی صدقات پیامبر و امام علی را بر عهده داشت. در گزارشی مرتبط، او شرط میکرد در دیوار باغها راههایی باز بماند و کسی که وارد میشود از خوردن میوه منع نشود. این گزارش، مدیریت موقوفات را با دسترسی عمومی و سخاوت اجتماعی پیوند میدهد.
برخی روایات از احترام امام محمد باقر به عمر و بلند دانستن جایگاه او سخن میگویند. در مجموعههای حدیثی گفتههای منفرد و بحثبرانگیزی نیز به او نسبت داده شده، اما این پروفایل چند خبر جدلی را معیار تمام اندیشه او قرار نمیدهد. تصویر مشترک و استوارتر، راوی عابد، بزرگ محترم خاندان و مسئول صدقات است.
کتابهای انساب، ادامه نسل او را به ویژه از علی بن عمر و محمد بن عمر ثبت کردهاند و شاخههای علوی و علمی بعدی از آنان پدید آمدند. منابع قابل اعتماد فهرست یگانه و ثابت از نام همسرانش نمیدهند؛ بنابراین رابطه همسری در پرونده مرکزی افزوده نشده و هیچ رمز شخصی ساخته نشده است.
در گزارشی از رجال طوسی، سن او هنگام وفات شصتوپنج یا هفتاد سال آمده است. برخی منابع متأخر وفات را در سال ۱۳۲ هجری، برابر با ۷۴۹ میلادی، میدانند، اما نامعلوم بودن سال تولد و اختلاف گزارشها احتیاط را لازم میکند. قبری نزدیک ناصریه به او منسوب است، ولی این انتساب در اواخر دوره عثمانی مشهور شده و دلیل کهن استواری برای آن وجود ندارد.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت تاریخی عمر اشرف در پیوند نسب علوی، نقل حدیث و سرپرستی عملی صدقات منسوب به خاندان پیامبر است. شرححال او نشان میدهد فعالیت علمی و اجتماعی خاندان امام زینالعابدین به امامان و شخصیتهای سیاسی مشهور محدود نبود.
پرهیزگاری و سخاوت او در گزارشها با مسئولیت اداری همراه شده است. خبر باز گذاشتن راه باغ و منع نکردن واردشونده از میوه، هرچند از روایتی خاص نقل شده، نمونهای آموزشی از هدف اخلاقی و عمومی صدقات علوی است.
این پروفایل همچنین نمونه احتیاط منبعی است: مادر کنیزی بینام باقی ماند، تاریخ متأخر وفات با قید آمد، نام همسری ساخته نشد و مزار ناصریه قبر منسوب دانسته شد، نه مدفن تاریخی اثباتشده.
ثابت نشده است که این مکان مدفن قطعی سید عمر اشرف فرزند امام علی زینالعابدین علیه السلام باشد؛ بلکه زیارتگاهی منسوب در ذیقار است که در میان مردم به مقام شریف شناخته میشود. سنت محلی امروز آن را به عمر اشرف علیه السلام پیوند میدهد، اما پژوهش دانشگاهی جدید درباره هویت صاحب مقام اختلاف ثبت کرده است. ازاینرو این صفحه حرمت شخصیت تاریخی و نسبت زیارتی محلی را حفظ میکند، نه اینکه تعیین قبر را بیاختلاف و قطعی بداند.
مقام شریف در کنار رود فرات و در محدوده میان ناصریه و بطحاء، از مراکز کهن دینی و اجتماعی منطقه بوده است. خانوادههای محلی، قبایل و زائران برای دعا، خواندن فاتحه و تبرک به اینجا میآیند. بنای کنونی بخشی از جغرافیای مذهبی جنوب عراق، حافظه آبادیهای کرانه رود و سنتهای محلی وابسته به سادات است.
پژوهشی منتشرشده از دانشگاه بابل هویت صاحب مقام را دوباره بررسی کرده و این دیدگاه را مطرح ساخته است که نسبت نخستین شاید نه به عمر اشرف، بلکه به شریفی از نسلهای بعدی عمر بن علی اطرف مربوط باشد و شباهت نامها در دورههای بعد موجب شهرت بیشتر نسبت عمر اشرف شده باشد. این یک نظر پژوهشی است و سنت محلی همچنان نام عمر اشرف علیه السلام را به کار میبرد.
اهمیت این مقام در آن است که محبت اهل بیت علیهم السلام و سادات، آیین زیارت، زندگی آبادیهای کنار رود و هویت محلی جنوب عراق را در یک مکان گرد میآورد. برای پژوهشهای آینده، کتیبههای کهن، وقفنامهها، اسناد خاندان متولی و نسخههای خطی انساب طالبیان اهمیت ویژه دارند.
پرهیزگاری و سخاوت او در گزارشها با مسئولیت اداری همراه شده است. خبر باز گذاشتن راه باغ و منع نکردن واردشونده از میوه، هرچند از روایتی خاص نقل شده، نمونهای آموزشی از هدف اخلاقی و عمومی صدقات علوی است.
این پروفایل همچنین نمونه احتیاط منبعی است: مادر کنیزی بینام باقی ماند، تاریخ متأخر وفات با قید آمد، نام همسری ساخته نشد و مزار ناصریه قبر منسوب دانسته شد، نه مدفن تاریخی اثباتشده.
ثابت نشده است که این مکان مدفن قطعی سید عمر اشرف فرزند امام علی زینالعابدین علیه السلام باشد؛ بلکه زیارتگاهی منسوب در ذیقار است که در میان مردم به مقام شریف شناخته میشود. سنت محلی امروز آن را به عمر اشرف علیه السلام پیوند میدهد، اما پژوهش دانشگاهی جدید درباره هویت صاحب مقام اختلاف ثبت کرده است. ازاینرو این صفحه حرمت شخصیت تاریخی و نسبت زیارتی محلی را حفظ میکند، نه اینکه تعیین قبر را بیاختلاف و قطعی بداند.
مقام شریف در کنار رود فرات و در محدوده میان ناصریه و بطحاء، از مراکز کهن دینی و اجتماعی منطقه بوده است. خانوادههای محلی، قبایل و زائران برای دعا، خواندن فاتحه و تبرک به اینجا میآیند. بنای کنونی بخشی از جغرافیای مذهبی جنوب عراق، حافظه آبادیهای کرانه رود و سنتهای محلی وابسته به سادات است.
پژوهشی منتشرشده از دانشگاه بابل هویت صاحب مقام را دوباره بررسی کرده و این دیدگاه را مطرح ساخته است که نسبت نخستین شاید نه به عمر اشرف، بلکه به شریفی از نسلهای بعدی عمر بن علی اطرف مربوط باشد و شباهت نامها در دورههای بعد موجب شهرت بیشتر نسبت عمر اشرف شده باشد. این یک نظر پژوهشی است و سنت محلی همچنان نام عمر اشرف علیه السلام را به کار میبرد.
اهمیت این مقام در آن است که محبت اهل بیت علیهم السلام و سادات، آیین زیارت، زندگی آبادیهای کنار رود و هویت محلی جنوب عراق را در یک مکان گرد میآورد. برای پژوهشهای آینده، کتیبههای کهن، وقفنامهها، اسناد خاندان متولی و نسخههای خطی انساب طالبیان اهمیت ویژه دارند.
پیوندهای خانوادگی
👪 والدین
پدر
امام علی زینالعابدین
محتمل
🌱 فرزندان
علی بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
محمد بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
عبده بنت عمر اشرف بن علی زینالعابدین
علی اکبر بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
حسن بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
ابراهیم بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
اسماعیل بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
جعفر اکبر بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
جعفر اصغر بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
خدیجه بنت عمر اشرف بن علی زینالعابدین
موسی اکبر بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
موسی اصغر بن عمر اشرف بن علی زینالعابدین
سیده بنت عمر اشرف بن علی زینالعابدین
ام حبیب بنت عمر اشرف بن علی زینالعابدین
منابع
Kitab al-Irshad, child list of Imam Ali Zayn al-Abidin | al-Shaykh al-Mufid | Child-list passage; pagination varies by edition | https://almerja.com/more.php?idm=13388 | Umar's identity as a son of Imam Zayn al-Abidin and his mother described as an umm waladMu'jam Rijal al-Hadith | al-Sayyid Abu al-Qasim al-Khoei | Vol. 14, p. 53 | https://lib.eshia.ir/14036/14/53 | Abu Hafs al-Ashraf, Medinan transmitter, age variants, association with al-Sadiq, and al-Mufid's description of piety, generosity and supervision of charitable estates
Tahdhib al-Kamal fi Asma al-Rijal | Jamal al-Din al-Mizzi | Vol. 21, pp. 467-468 in the displayed edition | https://www.islamweb.net/ar/library/content/1001/5360/%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D9%86-%D8%A3%D8%A8%D9%8A-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8 | Mother as umm walad, teachers and transmitters, trust listing, worship and age-at-death variants
al-Udad al-Qawiyya | Ali ibn Yusuf al-Hilli | Vol. 1, p. 317 | https://lib.eshia.ir/15079/1/317 | Continuation of Umar al-Ashraf's descendants through Ali ibn Umar and Muhammad ibn Umar
Biographical study of Umar ibn Ali ibn al-Husayn and attributed shrine traditions | WikiFeqh editorial compilation citing genealogical and shrine literature | Burial section; source references listed on page | https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B9%D9%85%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86 | Late-Ottoman emergence of the Nasiriyah attribution and absence of strong early burial proof
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.