در قویترین شواهد بررسیشده، تاریخ یا سال تولد دقیق و قابل اعتماد برای ابوالدرداء رضیاللهعنه ثابت نشده است. او انصاریِ خزرجی در مدینه بود، در حالی که نام شخصی و پدریاش به چند صورت روایت شده است. تراجم کلاسیک اسلام آوردنش را نزدیک بدر قرار میدهد و میگوید بعدتر در احد حضور یافت. این گزارشها چارچوبی کلی از آغاز زندگی میدهند، اما زمان دقیق تولد را ثابت نمیکنند.
ابودرداء
PER-000404
صحابی
تأییدشده
نقطه مشترک گورستان
حوزه تاریخی مشترک
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
ابوالدرداء رضیاللهعنه از بزرگترین صحابه دانشمند بود که با شکلگیری آموزش اسلامی در شام پیوند داشت. صحیح بخاری ماجرای مشهور برادری دینی میان سلمان فارسی و ابوالدرداء را نقل میکند. وقتی سلمان دید روزههای سخت و عبادت شبانه ابوالدرداء بر خود او و خانوادهاش اثر گذاشته است، به او آموخت که پروردگار، بدن و خانواده هر یک حقی دارند. ابوالدرداء بعدتر ماجرا را به پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم گزارش کرد و پیامبر داوری سلمان را تأیید فرمود. این رویداد هم جدیت زاهدانه ابوالدرداء را نشان میدهد و هم اصلاح نبوی به سوی عبادت متعادل را. جایگاه او در قرآن نیز بهخوبی ثابت است: بخاری او را در روایتی از انس در شمار کسانی میآورد که قرآن را در زمان حیات پیامبر گرد آوردند، و در روایت دیگری او را در شام میبینیم که از قرائتی در سوره لیل دفاع میکند و میگوید آن را مستقیما از پیامبر شنیده است. سپس منابع کلاسیک قرائات و تراجم از او بهعنوان یکی از بزرگترین معلمان قرآن در دمشق یاد میکنند.
ابوالدرداء رضیاللهعنه همچنین آموزههای اثرگذاری درباره دعا برای مسلمان غایب، حسن خلق و یاد خدا نقل کرد. خانواده او شامل دو همسر متفاوت با کنیه امالدرداء، یک پسر نامبرده به نام بلال و یک دختر نامبرده به نام الدرداء بود. او در شام به معلمی برجسته تبدیل شد و در تراجم کلاسیک از او بهعنوان قاضی دمشق در دوره خلافت عثمان یاد شده است. گزارش شگفتانگیز تسبیح گفتن دیگ یا ظرف که به او نسبت داده میشود در لایهای اولیه از ادبیات کلاسیک کرامات قرار دارد: لالکائی اسناد مرتبطی حفظ کرده که در آنها ظرفی در حضور ابوالدرداء تسبیح میگوید، و بیهقی نیز مضمون موازیِ تسبیح ظرف با حضور ابوالدرداء و سلمان را نقل کرده است. این گزارشها از نظر تاریخی مهماند، اما در چارچوب کنترلشده منابع درجه حدیثی قطعی ندارند و نباید همسنگ روایات او در بخاری و مسلم دانسته شوند. ابوالدرداء در دمشق درگذشت؛ ۳۲ هجری تاریخ اصلی کلاسیک است و ۳۱ هجری نیز نقل شده است. سنت تدفین او بهشدت با گورستان بابالصغیر پیوند دارد، ولی منابع قرون میانه دمشق خود درباره یقین بیش از حد در تعیین قبر دقیق بیشتر صحابه هشدار میدهند. بنابراین نتیجه درست، ارتباط مطمئن با گورستان مشترک است، نه یک نقطه قبر فردیِ ثابتشده.
ابوالدرداء رضیاللهعنه در دمشق و در دوره خلافت عثمان بن عفان رضیاللهعنه درگذشت. تاریخ اصلی کلاسیک سال ۳۲ هجری است که چندین مرجع بزرگ نقل کرده و در جمعبندیهای بعدی ترجیح یافته است. روایت ۳۱ هجری نیز باقی است و باید بهعنوان قول متفاوت حفظ شود. روز یا ماه دقیق وفات بهطور مطمئن ثابت نشده است.
نوع مکان: ارتباط تأییدشده با گورستان مشترک؛ نقطه دقیق قبر فردی ثابت نیست. منابع تاریخی دمشقی قرون میانه ابوالدرداء رضیاللهعنه را در شمار صحابه مدفون در گورستان بابالصغیر دمشق قرار میدهند. ادبیات زیارتی بعدی نیز همین سنت دفن را ادامه میدهد. همان سنت تاریخی هشدار میدهد که قبرهای دقیق و قابل شناساییِ بیشتر صحابه مورد توافق عمومی نبوده است. یک سنت جداگانه درباره مقام ابوالدرداء در قلعه دمشق نیز وجود داشته، اما نباید آن را محل دفن او دانست. بنابراین بابالصغیر یک ارتباط قوی در سطح گورستان است. هر نقطه نقشه باید فقط نماینده گورستان مشترک باشد، نه یک قبر فردی دقیق.
زندگینامه و معرفی تاریخی
او صحابی انصاری از خزرج بود و تقریبا همهجا با کنیه ابوالدرداء شناخته میشود. نام شخصیاش معمولا عُوَیمر دانسته شده، اما سلسله پدری در منابع معتبر کلاسیک اختلاف چشمگیری دارد. ذهبی صورتهایی مانند عُوَیمر بن زید بن قیس، عُوَیمر بن عامر، عُوَیمر بن عبدالله و عُوَیمر بن ثعلبه را حفظ کرده و در گزارشی دیگر نام عامر بن مالک آمده است. ازاینرو هویت ثابت او ابوالدرداء انصاری خزرجی است، نه یک نسب کامل تحمیلی.
تراجم کلاسیک پذیرش اسلام او را نزدیک زمان بدر قرار میدهند و میگویند پس از آن در احد حضور یافت؛ همچنین اشاره میکنند که اسلام آوردن او اندکی دیرتر از بسیاری از انصار نخستین بوده است. این چارچوب زمانی مهم است، اما به سنت تراجم تعلق دارد و گزارش مستقیم بخاری یا مسلم درباره زمان اسلام آوردنش نیست.
صحیح بخاری ۱۹۶۸ رویداد اخلاقی اصلی زندگی او را حفظ کرده است. پیامبر صلیاللهعلیهوسلم میان سلمان فارسی و ابوالدرداء پیمان برادری برقرار کرد. وقتی سلمان به دیدارش رفت، دید شدت عبادت ابوالدرداء بر وضعیت خانهاش اثر گذاشته و او را به خوردن، خوابیدن و عبادت در اندازهای متعادل فراخواند.
سلمان توضیح داد که خدا، نفس و خانواده هر یک حقی دارند. ابوالدرداء این موضوع را بعدتر به پیامبر گفت و پیامبر فرمود سلمان راست گفته است. این ماجرا ابوالدرداء را به نمونهای ماندگار از زهد صادقانهای تبدیل کرد که با سنت نبوی به تعادل رسیده است.
دانش قرآنی او نیز بسیار مهم بود. صحیح بخاری روایتی از انس نقل میکند که ابوالدرداء را در میان کسانی قرار میدهد که قرآن را در زمان پیامبر گرد آوردند. طرق دیگری در بخاری از انس فهرست چهار نفره متفاوتی دارند؛ بنابراین نتیجه مطمئن این نیست که یک فهرست انحصاری و واحد وجود داشته، بلکه این است که جایگاه قرآنی خود ابوالدرداء قوی و بهطور مستقل ثابت شده است.
بخاری ۴۹۴۴ شاهد مستقیمی ارائه میکند. ابوالدرداء در شام از قرائتی از سوره لیل دفاع کرد، زیرا میگفت آن را مستقیما از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم شنیده است. آثار بزرگ قرائات و تراجم سپس او را از معلمان محوری قرآن در دمشق میدانند.
منابع کلاسیک قرائات توصیف میکنند که ابوالدرداء دانشجویان را در مسجد جامع دمشق به گروههای آموزشی کوچک تقسیم میکرد و پرسشهای دشوار را به او بازمیگرداندند. در همان منابع عدد مشهور بیش از هزار و ششصد قاری نیز نقل شده است. رقم دقیق همچنان یک عدد منقول است، اما نکته تاریخی بزرگتر قطعی است: ابوالدرداء در آموزش قرآن در شام نخستین نقشی بنیادی داشت.
تعلیم حدیث او نیز بسیار اثرگذار شد. صحیح مسلم ۲۷۳۲ از او نقل میکند که وقتی مسلمانی برای برادر غایب خود دعا کند، فرشته مأمور آمین میگوید و همان خیر را برای دعا کننده میخواهد. ابوداود روایتی موازی دارد، و ترمذی از او نقل میکند که هیچ چیز در میزان مؤمن از حسن خلق سنگینتر نیست و حدیث را حسن صحیح میداند.
گزارش مشهور دیگری در ترمذی، یاد خدا را از بهترین اعمال میشمارد. ترمذی همچنین صورت مرسلی را در تاریخ نقل این روایت یاد میکند؛ بنابراین بحث طریق و سند باید بخشی از ارائه مسئولانه باقی بماند و پشت شهرت متن پنهان نشود.
خانواده ابوالدرداء خود بخشی از سنت علمی شد. منابع رجال میان دو همسر با کنیه امالدرداء تمایز میگذارند: خیره بنت ابی حدرد اسلمیه، صحابیهای که پیش از او درگذشت، و امالدرداء صغری هجیمه یا جهیمه بنت حُیَی وصابیه، بانوی عالم شامی از تابعین که پس از او زنده ماند و راوی و فقیه برجستهای شد. کنیه مشترک نباید این حقیقت را بپوشاند که آنها دو زن متفاوت بودند.
نام دو فرزند در شواهد بهخوبی ثابت است. بلال بن ابیالدرداء پسر و راوی از پدرش معرفی شده و خیره مادر او دانسته شده است. الادب المفرد نیز صریحا الدرداء بنت ابیالدرداء را همسر صفوان بن عبدالله بن صفوان مینامد. این گزارشهای مستقیم یک پسر نامبرده و یک دختر نامبرده را ثابت میکنند، بیآنکه کامل بودن فهرست را اثبات کنند.
وقتی ابوالدرداء در شام مستقر شد، دیگر فقط زاهدی شخصی نبود. ذهبی او را صحابی دانشمند، معلم قرآن و قاضی دمشق در خلافت عثمان میداند. نفوذ او در شکلگیری زندگی دینی و علمی شهر نقش داشت.
مشهورترین گزارش خارقالعاده درباره او تسبیح گفتن دیگ یا ظرف است. لالکائی دو سند اولیه مرتبط حفظ کرده که در آنها ظرفی در حضور ابوالدرداء تسبیح میگوید؛ بیهقی نیز گزارشی موازی نقل میکند که در آن ابوالدرداء و سلمان تسبیح را از ظرف غذا میشنوند. جزئیات متفاوت است و نباید آنها را در یک صحنه مصنوعی و بیش از حد دقیق ادغام کرد. شواهد از وجود سنتی اولیه در ادبیات کرامات حمایت میکنند، اما درجه کنترلشده منبع همچنان نامعین است، نه در حد صحیح نخستین.
ابوالدرداء تا پایان عمر با دمشق پیوند داشت. ابن عساکر و دیگر عالمان کلاسیک سال ۳۲ هجری را تاریخ اصلی میدانند و ۳۱ هجری نیز نقل شده است. سنت دفن او ارتباط نیرومندی با گورستان بابالصغیر دارد. منابع دمشقی قرون میانه او را در شمار صحابه مدفون آنجا میآورند و در عین حال هشدار میدهند که تعیین قبر دقیق هر فرد مورد اتفاق همگانی نبوده است. ادبیات زیارتی متأخر هم سنت دفن در بابالصغیر و هم یک مقام جداگانه در قلعه دمشق را حفظ کرده است. ارتباط با گورستان قوی است، اما نقطه دقیق قبر ثابت نیست.
تراجم کلاسیک پذیرش اسلام او را نزدیک زمان بدر قرار میدهند و میگویند پس از آن در احد حضور یافت؛ همچنین اشاره میکنند که اسلام آوردن او اندکی دیرتر از بسیاری از انصار نخستین بوده است. این چارچوب زمانی مهم است، اما به سنت تراجم تعلق دارد و گزارش مستقیم بخاری یا مسلم درباره زمان اسلام آوردنش نیست.
صحیح بخاری ۱۹۶۸ رویداد اخلاقی اصلی زندگی او را حفظ کرده است. پیامبر صلیاللهعلیهوسلم میان سلمان فارسی و ابوالدرداء پیمان برادری برقرار کرد. وقتی سلمان به دیدارش رفت، دید شدت عبادت ابوالدرداء بر وضعیت خانهاش اثر گذاشته و او را به خوردن، خوابیدن و عبادت در اندازهای متعادل فراخواند.
سلمان توضیح داد که خدا، نفس و خانواده هر یک حقی دارند. ابوالدرداء این موضوع را بعدتر به پیامبر گفت و پیامبر فرمود سلمان راست گفته است. این ماجرا ابوالدرداء را به نمونهای ماندگار از زهد صادقانهای تبدیل کرد که با سنت نبوی به تعادل رسیده است.
دانش قرآنی او نیز بسیار مهم بود. صحیح بخاری روایتی از انس نقل میکند که ابوالدرداء را در میان کسانی قرار میدهد که قرآن را در زمان پیامبر گرد آوردند. طرق دیگری در بخاری از انس فهرست چهار نفره متفاوتی دارند؛ بنابراین نتیجه مطمئن این نیست که یک فهرست انحصاری و واحد وجود داشته، بلکه این است که جایگاه قرآنی خود ابوالدرداء قوی و بهطور مستقل ثابت شده است.
بخاری ۴۹۴۴ شاهد مستقیمی ارائه میکند. ابوالدرداء در شام از قرائتی از سوره لیل دفاع کرد، زیرا میگفت آن را مستقیما از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم شنیده است. آثار بزرگ قرائات و تراجم سپس او را از معلمان محوری قرآن در دمشق میدانند.
منابع کلاسیک قرائات توصیف میکنند که ابوالدرداء دانشجویان را در مسجد جامع دمشق به گروههای آموزشی کوچک تقسیم میکرد و پرسشهای دشوار را به او بازمیگرداندند. در همان منابع عدد مشهور بیش از هزار و ششصد قاری نیز نقل شده است. رقم دقیق همچنان یک عدد منقول است، اما نکته تاریخی بزرگتر قطعی است: ابوالدرداء در آموزش قرآن در شام نخستین نقشی بنیادی داشت.
تعلیم حدیث او نیز بسیار اثرگذار شد. صحیح مسلم ۲۷۳۲ از او نقل میکند که وقتی مسلمانی برای برادر غایب خود دعا کند، فرشته مأمور آمین میگوید و همان خیر را برای دعا کننده میخواهد. ابوداود روایتی موازی دارد، و ترمذی از او نقل میکند که هیچ چیز در میزان مؤمن از حسن خلق سنگینتر نیست و حدیث را حسن صحیح میداند.
گزارش مشهور دیگری در ترمذی، یاد خدا را از بهترین اعمال میشمارد. ترمذی همچنین صورت مرسلی را در تاریخ نقل این روایت یاد میکند؛ بنابراین بحث طریق و سند باید بخشی از ارائه مسئولانه باقی بماند و پشت شهرت متن پنهان نشود.
خانواده ابوالدرداء خود بخشی از سنت علمی شد. منابع رجال میان دو همسر با کنیه امالدرداء تمایز میگذارند: خیره بنت ابی حدرد اسلمیه، صحابیهای که پیش از او درگذشت، و امالدرداء صغری هجیمه یا جهیمه بنت حُیَی وصابیه، بانوی عالم شامی از تابعین که پس از او زنده ماند و راوی و فقیه برجستهای شد. کنیه مشترک نباید این حقیقت را بپوشاند که آنها دو زن متفاوت بودند.
نام دو فرزند در شواهد بهخوبی ثابت است. بلال بن ابیالدرداء پسر و راوی از پدرش معرفی شده و خیره مادر او دانسته شده است. الادب المفرد نیز صریحا الدرداء بنت ابیالدرداء را همسر صفوان بن عبدالله بن صفوان مینامد. این گزارشهای مستقیم یک پسر نامبرده و یک دختر نامبرده را ثابت میکنند، بیآنکه کامل بودن فهرست را اثبات کنند.
وقتی ابوالدرداء در شام مستقر شد، دیگر فقط زاهدی شخصی نبود. ذهبی او را صحابی دانشمند، معلم قرآن و قاضی دمشق در خلافت عثمان میداند. نفوذ او در شکلگیری زندگی دینی و علمی شهر نقش داشت.
مشهورترین گزارش خارقالعاده درباره او تسبیح گفتن دیگ یا ظرف است. لالکائی دو سند اولیه مرتبط حفظ کرده که در آنها ظرفی در حضور ابوالدرداء تسبیح میگوید؛ بیهقی نیز گزارشی موازی نقل میکند که در آن ابوالدرداء و سلمان تسبیح را از ظرف غذا میشنوند. جزئیات متفاوت است و نباید آنها را در یک صحنه مصنوعی و بیش از حد دقیق ادغام کرد. شواهد از وجود سنتی اولیه در ادبیات کرامات حمایت میکنند، اما درجه کنترلشده منبع همچنان نامعین است، نه در حد صحیح نخستین.
ابوالدرداء تا پایان عمر با دمشق پیوند داشت. ابن عساکر و دیگر عالمان کلاسیک سال ۳۲ هجری را تاریخ اصلی میدانند و ۳۱ هجری نیز نقل شده است. سنت دفن او ارتباط نیرومندی با گورستان بابالصغیر دارد. منابع دمشقی قرون میانه او را در شمار صحابه مدفون آنجا میآورند و در عین حال هشدار میدهند که تعیین قبر دقیق هر فرد مورد اتفاق همگانی نبوده است. ادبیات زیارتی متأخر هم سنت دفن در بابالصغیر و هم یک مقام جداگانه در قلعه دمشق را حفظ کرده است. ارتباط با گورستان قوی است، اما نقطه دقیق قبر ثابت نیست.
اهمیت تاریخی و میراث
ابوالدرداء رضیاللهعنه از نظر تاریخی یکی از صحابه بزرگ و دانشمندی است که در شکلگیری آموزش اسلامی در شام نقش داشت. حدیث صحیح، نقل مستقیم او از پیامبر را تضمین میکند و منابع کلاسیک قرائات و تراجم، دمشق را زیر تأثیر او یکی از مراکز مهم تعلیم قرآن نشان میدهند.
برادری او با سلمان فارسی رضیاللهعنه یکی از روشنترین درسهای نبوی درباره تعادل در عبادت شد. بخاری فقط زهد ابوالدرداء را ستایش نمیکند؛ بلکه تأیید پیامبر بر اصلاح سلمان را حفظ کرده که عبادت باید حقوق بدن و خانواده را رعایت کند. ازاینرو ابوالدرداء هم نمونه عبادت عمیق است و هم نمونه محدودیتهایی که سنت در برابر محرومسازی افراطی نفس قرار میدهد.
خانواده او نیز نقش علمی زنان در جامعه نخستین مسلمان شام را نشان میدهد. دو زن متفاوت به امالدرداء شناخته میشدند و بهویژه امالدرداء صغری پس از درگذشت او به فقیه و راوی برجستهای تبدیل شد. پسرش بلال و دخترش الدرداء نیز نشانهای دیگر از خانهای است که به روایت و دانش نزدیک بود.
گزارش تسبیح گفتن دیگ یا ظرف از جهت روششناسی منابع اهمیت تاریخی دارد. این روایت در ادبیات اولیه کرامات کلاسیک موجود است و در بیهقی مضمون موازیِ تسبیح ظرف دیده میشود، اما جایگاه آن همرتبه روایات صحیح ابوالدرداء نیست. حفظ این تفاوت اجازه میدهد سنت معنوی ثبت شود، بدون آنکه درجات حدیث همسطح شوند.
سرانجام، وفات و سنت تدفین ابوالدرداء او را به جغرافیای مقدس نخستین مسلمانان دمشق پیوند میدهد. بابالصغیر در سطح گورستان پشتوانه قوی دارد، در حالی که منابع خود درباره قطعیت هر نشان قبر فردی هشدار میدهند. بنابراین شناسایی در حد گورستان مشترک از نظر تاریخی مسئولانهتر از ادعای یک قبر دقیقِ باقیمانده است.
برادری او با سلمان فارسی رضیاللهعنه یکی از روشنترین درسهای نبوی درباره تعادل در عبادت شد. بخاری فقط زهد ابوالدرداء را ستایش نمیکند؛ بلکه تأیید پیامبر بر اصلاح سلمان را حفظ کرده که عبادت باید حقوق بدن و خانواده را رعایت کند. ازاینرو ابوالدرداء هم نمونه عبادت عمیق است و هم نمونه محدودیتهایی که سنت در برابر محرومسازی افراطی نفس قرار میدهد.
خانواده او نیز نقش علمی زنان در جامعه نخستین مسلمان شام را نشان میدهد. دو زن متفاوت به امالدرداء شناخته میشدند و بهویژه امالدرداء صغری پس از درگذشت او به فقیه و راوی برجستهای تبدیل شد. پسرش بلال و دخترش الدرداء نیز نشانهای دیگر از خانهای است که به روایت و دانش نزدیک بود.
گزارش تسبیح گفتن دیگ یا ظرف از جهت روششناسی منابع اهمیت تاریخی دارد. این روایت در ادبیات اولیه کرامات کلاسیک موجود است و در بیهقی مضمون موازیِ تسبیح ظرف دیده میشود، اما جایگاه آن همرتبه روایات صحیح ابوالدرداء نیست. حفظ این تفاوت اجازه میدهد سنت معنوی ثبت شود، بدون آنکه درجات حدیث همسطح شوند.
سرانجام، وفات و سنت تدفین ابوالدرداء او را به جغرافیای مقدس نخستین مسلمانان دمشق پیوند میدهد. بابالصغیر در سطح گورستان پشتوانه قوی دارد، در حالی که منابع خود درباره قطعیت هر نشان قبر فردی هشدار میدهند. بنابراین شناسایی در حد گورستان مشترک از نظر تاریخی مسئولانهتر از ادعای یک قبر دقیقِ باقیمانده است.
پیوندهای خانوادگی
منابع
Sahih al-Bukhari | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadith 1968, Book of Fasting | https://sunnah.com/bukhari:1968 | برادری نبوی با سلمان؛ زمینه زهد و خانواده؛ تأیید پیامبر که پروردگار، نفس و خانواده هر یک حقی دارندSahih al-Bukhari | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadith 5004, Book of Virtues of the Qur'an | https://sunnah.com/bukhari:5004 | روایت انس که ابوالدرداء را در شمار انصاری میآورد که قرآن را در زمان پیامبر گرد آوردند
Sahih al-Bukhari | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadith 5003 and 3810 | https://sunnah.com/bukhari:5003 | روایتهای موازی انس با فهرست چهار نفره متفاوت؛ احتیاط منبعی در برابر جامع دانستن یک فهرست
Sahih al-Bukhari | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadith 4944, Tafsir of Surah al-Layl | https://sunnah.com/bukhari:4944 | ابوالدرداء در شام از قرائتی قرآنی دفاع میکند که میگوید آن را مستقیما از پیامبر شنیده است
Sahih al-Bukhari | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadith 3742-3743, Virtues of the Companions | https://sunnah.com/bukhari:3742 | دیدار علقمه با ابوالدرداء در شام؛ شاهد صحیح مستقیم بر جایگاه علمی او در شام
Sahih Muslim | Muslim ibn al-Hajjaj | Hadith 2732a-b, Book of Dhikr and Supplication | https://sunnah.com/muslim:2732a | روایت ابوالدرداء درباره دعا برای برادر مسلمان غایب و دعای فرشته برای دعا کننده
Sunan Abi Dawud | Abu Dawud al-Sijistani | Hadith 1534, Book of Prayer | https://sunnah.com/abudawud:1534 | روایت موازی با درجه صحیح درباره دعا برای برادر غایب
Jami' al-Tirmidhi | Muhammad ibn Isa al-Tirmidhi | Hadith 2002, Righteousness and Maintaining Good Relations | https://sunnah.com/tirmidhi:2002 | حسن خلق از سنگینترین اعمال در میزان مؤمن؛ ترمذی آن را حسن صحیح میداند
Jami' al-Tirmidhi | Muhammad ibn Isa al-Tirmidhi | Hadith 3377, Chapters on Supplication | https://sunnah.com/tirmidhi:3377 | گزارش یاد خدا از ابوالدرداء؛ ترمذی صورت مرسل را نیز ذکر میکند
Al-Adab al-Mufrad | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadith 625, Book 31 Hadith 22 | https://sunnah.com/adab:625 | روایت صحیح که الدرداء بنت ابیالدرداء را همسر صفوان نام میبرد؛ انتقال خانوادگی دعای غایب
Siyar A'lam al-Nubala | Shams al-Din al-Dhahabi | Vol. 2, Abu al-Darda entry, around pp. 335 onward | https://www.islamweb.net/ar/library/content/60/201/ | اختلافات هویت و نام، جایگاه انصاری خزرجی، قرائت قرآن، قضاوت دمشق، همسر، پسر بلال، زمان اسلام و دانش
Tahdhib al-Kamal fi Asma al-Rijal | Yusuf al-Mizzi | Vol. 35, p. 353, entry 7974, Umm al-Darda al-Sughra | https://islamweb.net/ar/library/content/1001/11405/ | همسر کوچک هجیمه/جهیمه بنت حُیَی، تمایز از خیره بزرگ، زنده ماندن پس از ابوالدرداء و انتقال علمی
Tahdhib al-Tahdhib / al-Isti'ab biographical tradition | Ibn Hajar al-Asqalani / Ibn Abd al-Barr | women's notices on the two Umm al-Dardas | https://sunnah.com/narrator/8015 | خیره بنت ابی حدرد، همسر بزرگ و صحابیه؛ هجیمه/جهیمه، همسر جداگانه و تابعیه
Karamat al-Awliya within Sharh Usul I'tiqad Ahl al-Sunnah | Hibat Allah al-Lalaka'i | reports 99-100, around Vol. 9 pp. 155-156 | https://arabic-keyboard.info/books/ar/read-book/%D9%83%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%A1-%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D9%85%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D8%A3%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%86%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D8%A6%D9%8A | طرق اولیه/کلاسیک CAND-0125: تسبیح گفتن دیگ یا ظرف ابوالدرداء؛ درجه پروژه همچنان نامعین است
Dala'il al-Nubuwwa | Ahmad ibn al-Husayn al-Bayhaqi | Vol. 6, p. 63, vessel/food tasbih chapter | https://islamweb.net/ar/library/content/1005/2045/ | مضمون موازی اولیه/کلاسیک درباره شنیدن تسبیح از ظرف غذا توسط ابوالدرداء و سلمان؛ جزئیات کاملا یکسان نیست
Tarikh Madinat Dimashq | Ibn Asakir | Vol. 47, Abu al-Darda chronology, around p. 200 | https://scribetools.com/en/library/sira-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82/47-512c1064/text/0010 | گزارشهای وفات ۳۱/۳۲ هجری؛ چند مرجع ۳۲ هجری در شام را تأیید میکنند
Mukhtasar Tarikh Dimashq | Ibn Manzur abridging Ibn Asakir | cemetery discussion, p. 279 in online rendering | https://books.islam-db.com/book/%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82/279 | ابوالدرداء در شمار صحابه دمشق؛ محل بابالصغیر؛ هشدار صریح که قبرهای فردی دقیق عموما محل اتفاق نبود
Al-Ziyarat bi-Dimashq | medieval/local visitation work | Abu al-Darda entry, p. 74 in online edition | https://www.masaha.org/book/view/4758/page/74 | سنت دمشقی متأخر: وفات و دفن در بابالصغیر؛ نسبت جداگانه مسجد/مقام در قلعه دمشق
Rihlat al-Miknasi | Muhammad ibn Abd al-Wahhab al-Miknasi | p. 230 in online edition | https://ablibrary.net/book_content/b/9924/230 | سفرنامه سنت قبر ابوالدرداء در بابالصغیر و نسبت جداگانه قلعه را ثبت میکند؛ تداوم دریافت سنت دفن
Bab al-Saghir Cemetery | Wikidata / current geographic reference | Q4170184, Damascus cemetery point | https://www.wikidata.org/wiki/Q4170184 | مرجع جغرافیایی فعلی فقط در سطح گورستان؛ نه نقطه قبر دقیق ابوالدرداء
Project Sahaba Karamat source-controlled corpus | Internal project registry | SAH-KAR-0023 / CAND-0125 / PER-000404 | internal project registry | رویداد تسبیح دیگ/ظرف را به ابوالدرداء پیوند میدهد و شاهد اصلی لالکائی را EARLY_SOURCE_CHAIN_PRESENT_UNGRADED درجهبندی میکند
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.