تاریخ دقیق ولادت معلوم نیست. گزارش ۲۵ سالگی در شهادت سال ۶۱ هجری، تولد را تقریبا در سال ۳۶ قرار میدهد، اما این تاریخ استنباطی است.
عبدالله بن علی
PER-000046
اهلبیت
محتمل
فقط منطقه کلی معلوم
فهرست پایه منبع امامی
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
عبدالله بن علی علیهالسلام فرزند امام علی بن ابیطالب و امالبنین فاطمه بنت حزام سلاماللهعلیها و برادر تنی عباس، جعفر و عثمان علیهمالسلام بود. منابع کهن علوی او را در کربلا همراه امام حسین علیهالسلام دانسته و شهادتش را در عاشورای سال ۶۱ هجری ثبت کردهاند. ابوالفرج اصفهانی عمر او را حدود ۲۵ سال و بدون فرزند دانسته، اما چگونگی دقیق شهادت در بیش از یک روایت نقل شده است.
در روز ۱۰ محرم سال ۶۱ هجری در کربلا به شهادت رسید. یک روایت هانی بن ثبیت حضرمی را نام میبرد و فهرستی دیگر از تیر خولی بن یزید و ضربه نهایی مردی از بنیدارم سخن میگوید.
گزارش کهن امامی او را همراه دیگر شهیدان هاشمی نزدیک پای امام حسین علیهالسلام در کربلا مدفون میداند. قبر جداگانه یا زیارتگاه مستقلی برای او ثابت نیست.
زندگینامه و معرفی تاریخی
عبدالله بن علی علیهالسلام از سوی پدرش امام علی بن ابیطالب علیهالسلام به خاندان هاشمی و از سوی مادرش امالبنین فاطمه بنت حزام سلاماللهعلیها به بنیکلاب تعلق داشت. مقاتل الطالبیین مادر او را روشن معرفی کرده و وی را در میان چهار پسر او، عباس، عبدالله، جعفر و عثمان علیهمالسلام، میشمارد. این نسب، او را از افراد دیگری در خاندان گسترده که عبدالله بن علی نام داشتند جدا میکند.
منابع موجود درباره کودکی، آموزش یا زندگی عمومی او پیش از کربلا اطلاعات اندکی حفظ کردهاند. ابوالفرج اصفهانی گزارش میکند که هنگام کشته شدن ۲۵ سال داشت و نسلی از او باقی نماند. اگر این سن پذیرفته شود، تولد او تقریبا در سال ۳۶ هجری قرار میگیرد، اما این تاریخ از سن وفات محاسبه شده و گزارش مستقل ولادت نیست. همسر، فرزند، منصب، تدریس یا اثر مکتوب معتبری برای او ثابت نشده است.
در روایت کربلا، عبدالله علیهالسلام همراه دیگر پسران امالبنین در سپاه امام حسین علیهالسلام دیده میشود. گزارش ابومخنف که در تاریخ طبری حفظ شده میگوید به سبب پیوند قبیلهای مادری برای چهار برادر امان خواسته شد. آنان امانی را که امام حسین را در بر نمیگرفت رد کردند. در یک پاسخ نقلشده نام عباس، جعفر و عثمان صریح آمده و عبدالله در همان جمله نیامده است، اما درخواست پیشین هر چهار تن را نام میبرد؛ بنابراین این مورد را باید اختصار یا افتادگی متن دانست، نه دلیل غیبت او.
مقاتل الطالبیین نقل میکند که عباس علیهالسلام از برادر تنی خود عبدالله خواست پیش از او به میدان رود و یادآور شد که عبدالله فرزندی ندارد. عبدالله پیش رفت و کشته شد. در سند ابومخنف آن کتاب، هانی بن ثبیت حضرمی قاتل معرفی شده است. فهرست کهن دیگری با عنوان تسمیة من قتل مع الحسین میگوید خولی بن یزید تیری به او زد و مردی از بنیدارم کار را تمام کرد. ازاینرو پرونده اختلاف را نگه میدارد و یک نسبت را یقین همگانی نمیسازد.
مقتلهای متأخر شعری رزمی و شرح گستردهتری از نبرد افزودهاند، اما این مطالب پس از گزارشهای کوتاه نخستین پدید آمدهاند و باید بهعنوان روایت منسوب عرضه شوند، نه سخنی که مستقلانه ثابت باشد. هسته محکم تاریخی، هویت او، مادر و برادرانش، حضور در کنار امام حسین و شهادت در کربلاست. سن، ترتیب ورود به میدان و نام قاتل به مسیرهای خاص روایت وابسته است.
کتاب الارشاد عبدالله علیهالسلام را در شمار اهل بیت پیامبر که همراه امام حسین کشته شدند میآورد و میگوید شهیدان هاشمی، جز عباس، بهصورت جمعی نزدیک پای امام حسین دفن شدند. این گزارش قبر جداگانه و شناختهشدهای برای عبدالله ثابت نمیکند. بنابراین یاد زیارتی او با مدفن جمعی شهدای کربلا پیوند دارد، نه با زیارتگاه مستقل یا نشان مکانی فردی.
منابع موجود درباره کودکی، آموزش یا زندگی عمومی او پیش از کربلا اطلاعات اندکی حفظ کردهاند. ابوالفرج اصفهانی گزارش میکند که هنگام کشته شدن ۲۵ سال داشت و نسلی از او باقی نماند. اگر این سن پذیرفته شود، تولد او تقریبا در سال ۳۶ هجری قرار میگیرد، اما این تاریخ از سن وفات محاسبه شده و گزارش مستقل ولادت نیست. همسر، فرزند، منصب، تدریس یا اثر مکتوب معتبری برای او ثابت نشده است.
در روایت کربلا، عبدالله علیهالسلام همراه دیگر پسران امالبنین در سپاه امام حسین علیهالسلام دیده میشود. گزارش ابومخنف که در تاریخ طبری حفظ شده میگوید به سبب پیوند قبیلهای مادری برای چهار برادر امان خواسته شد. آنان امانی را که امام حسین را در بر نمیگرفت رد کردند. در یک پاسخ نقلشده نام عباس، جعفر و عثمان صریح آمده و عبدالله در همان جمله نیامده است، اما درخواست پیشین هر چهار تن را نام میبرد؛ بنابراین این مورد را باید اختصار یا افتادگی متن دانست، نه دلیل غیبت او.
مقاتل الطالبیین نقل میکند که عباس علیهالسلام از برادر تنی خود عبدالله خواست پیش از او به میدان رود و یادآور شد که عبدالله فرزندی ندارد. عبدالله پیش رفت و کشته شد. در سند ابومخنف آن کتاب، هانی بن ثبیت حضرمی قاتل معرفی شده است. فهرست کهن دیگری با عنوان تسمیة من قتل مع الحسین میگوید خولی بن یزید تیری به او زد و مردی از بنیدارم کار را تمام کرد. ازاینرو پرونده اختلاف را نگه میدارد و یک نسبت را یقین همگانی نمیسازد.
مقتلهای متأخر شعری رزمی و شرح گستردهتری از نبرد افزودهاند، اما این مطالب پس از گزارشهای کوتاه نخستین پدید آمدهاند و باید بهعنوان روایت منسوب عرضه شوند، نه سخنی که مستقلانه ثابت باشد. هسته محکم تاریخی، هویت او، مادر و برادرانش، حضور در کنار امام حسین و شهادت در کربلاست. سن، ترتیب ورود به میدان و نام قاتل به مسیرهای خاص روایت وابسته است.
کتاب الارشاد عبدالله علیهالسلام را در شمار اهل بیت پیامبر که همراه امام حسین کشته شدند میآورد و میگوید شهیدان هاشمی، جز عباس، بهصورت جمعی نزدیک پای امام حسین دفن شدند. این گزارش قبر جداگانه و شناختهشدهای برای عبدالله ثابت نمیکند. بنابراین یاد زیارتی او با مدفن جمعی شهدای کربلا پیوند دارد، نه با زیارتگاه مستقل یا نشان مکانی فردی.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت تاریخی عبدالله بن علی علیهالسلام در آن است که یکی از پسران امام علی و امالبنین بود که در کربلا کنار امام حسین پایدار ماند. حضور او نشان میدهد که فداکاری عاشورا شاخههای نزدیک خاندان علوی را دربر گرفت و خویشاوندی به یاری عملی تبدیل شد.
پرونده او ضرورت نقد منبع را نیز آشکار میکند. هویت و شهادت در فهرستهای کهن علوی و کتابهای شرححال پایدار است، اما درباره قاتل، ترتیب نبرد و سخن رزمی مفصل اختلاف وجود دارد. نگه داشتن این تفاوت، شخصیت را هم از فراموشی و هم از افزودههای بیمدرک محافظت میکند.
گزارش بیفرزند بودن و دفن جمعی با دیگر شهیدان هاشمی نشان میدهد که میراث او به نسل بعدی یا قبر مستقل وابسته نیست. این میراث در ثبت کربلا، رد امان گزینشی و یاد وفاداری به امام حسین در برابر خطر مرگ زنده مانده است.
پرونده او ضرورت نقد منبع را نیز آشکار میکند. هویت و شهادت در فهرستهای کهن علوی و کتابهای شرححال پایدار است، اما درباره قاتل، ترتیب نبرد و سخن رزمی مفصل اختلاف وجود دارد. نگه داشتن این تفاوت، شخصیت را هم از فراموشی و هم از افزودههای بیمدرک محافظت میکند.
گزارش بیفرزند بودن و دفن جمعی با دیگر شهیدان هاشمی نشان میدهد که میراث او به نسل بعدی یا قبر مستقل وابسته نیست. این میراث در ثبت کربلا، رد امان گزینشی و یاد وفاداری به امام حسین در برابر خطر مرگ زنده مانده است.
پیوندهای خانوادگی
👪 والدین
پدر
امام علی بن ابیطالب
محتمل
مادر
امالبنین فاطمه بنت حزام
محتمل
منابع
Maqatil al-Talibiyyin | Abu al-Faraj al-Isfahani | Page 87 in the displayed edition | https://shamela.ws/book/12404/83 | mother, Kilabi lineage and exact-person identificationMaqatil al-Talibiyyin | Abu al-Faraj al-Isfahani | Page 88 in the displayed edition | https://shamela.ws/book/12404/84 | age twenty-five, no descendants, order before al-Abbas and Hani ibn Thabit attribution
Tasmiyat man qutila ma'a al-Husayn | Al-Fudayl ibn al-Zubayr al-Asadi | Ahl al-Bayt martyr roster; pagination varies by edition | https://research.rafed.net/%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D8%A9/731-%D9%83%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%81/3351-%D8%AA%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%AA%D9%84-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%91-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%86-%D9%88%D9%84%D8%AF%D9%87-%D9%88%D8%A5%D8%AE%D9%88%D8%AA%D9%87-%D9%88%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D8%AA%D9%87 | mother, martyrdom roster and variant killer attribution
Kitab al-Irshad | Shaykh al-Mufid | English translation, pages 119-121 | https://al-islam.org/printpdf/book/export/html/112885 | Ahl al-Bayt martyr list, mother and collective burial near Imam Husayn
The Event of Taff, Abu Mikhnaf material preserved by al-Tabari | Abu Mikhnaf; English translation | Pages 146-147 in the cited edition | https://al-islam.org/printpdf/book/export/html/31378 | safe-conduct request for the four sons of Umm al-Banin and their refusal
Ibsar al-Ayn fi Ansar al-Husayn | Muhammad al-Samawi | Volume 1, pages 67-68 | https://ar.lib.eshia.ir/27710/1/67 | later synthesis of age, battle order, attributed martial verse and Hani ibn Thabit report
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.