تاریخ و محل دقیق تولد او در منابع معتبر نخستین مشخص نیست. تاریخهای گوناگونی در آثار متأخر آمده، اما هیچیک قطعی نیست.
امالبنین فاطمه بنت حزام
PER-000036
عضو خانواده
محتمل
نقطه مشترک گورستان
فهرست پایه منبع امامی
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینههای دیگر
امالبنین فاطمه بنت حزام کلابیه، همسر علی بن ابیطالب علیهالسلام و مادر عباس بن علی علیهالسلام، عبدالله، جعفر و عثمان بود. او از بنیکلاب بود و هر چهار پسرش در روز ۱۰ محرم سال ۶۱ هجری / ۶۸۰ میلادی در کنار حسین بن علی علیهالسلام در کربلا شهید شدند. مدارک کهن و قطعی درباره تاریخ تولد و وفات او محدود است؛ ازاینرو این جزئیات با احتیاط بیان میشود.
تاریخ دقیق وفات او ثابت نیست. سال ۶۴ هجری قولی مشهور در منابع متأخر است، اما اجماع قطعی کهنی ندارد.
دفن او به طور مشهور و گسترده به جنتالبقیع در مدینه نسبت داده میشود. قبر مشخصی را نمیتوان با قطعیت تاریخی تعیین کرد؛ بنابراین این نسبت باید سنت معروف تدفین دانسته شود، نه شناسایی قطعی یک قبر نشاندار.
زندگینامه و معرفی تاریخی
فاطمه بنت حزام بن خالد بن ربیعه کلابیه، مشهور به کنیه امالبنین، از تیره عربی بنیکلاب بود. منابع کهن نسبشناسی و شرححال او را در شمار همسران علی بن ابیطالب علیهالسلام آوردهاند. تاریخ تولد او در منابع معتبر نخستین مشخص نشده است؛ بنابراین تاریخهای پیشنهادی در آثار متأخر را نمیتوان قطعی دانست.
او از علی علیهالسلام چهار پسر داشت: عباس، عبدالله، جعفر و عثمان. کتابهای نسب و تاریخ این چهار تن را فرزندان او میشناسند. کنیه مشهور امالبنین، به معنای مادر پسران، با همین هویت خانوادگی پیوند یافت؛ هرچند داستانهای تفصیلی درباره زمان و علت نخستین کاربرد این کنیه بیشتر در ادبیات آیینی متأخر دیده میشود.
مشهورترین فرزند او عباس بن علی علیهالسلام است که در کربلا به عنوان پرچمدار و یاور وفادار حسین بن علی علیهالسلام یاد میشود. عبدالله، جعفر و عثمان نیز همراه برادرشان حسین بودند. هر چهار پسر امالبنین در رویدادهای روز ۱۰ محرم سال ۶۱ هجری / ۶۸۰ میلادی شهید شدند؛ البته برخی جزئیات شهادت هر یک در گزارشهای مقتل تفاوت دارد.
ادبیات امامی و مرثیهای متأخر، امالبنین را نمونه صبر، وفاداری و دلبستگی به اهلبیت معرفی کرده است. گزارشهای مشهور از واکنش او به خبر کربلا، مقدم دانستن سلامت حسین بر پسران خود و سوگواری او در بقیع سخن میگویند. این روایات در شکلگیری حافظه آیینی او بسیار اثرگذار بودهاند، اما الفاظ و صورت تفصیلی آنها در کهنترین منابع به یک اندازه مستند نیست و بهتر است به عنوان روایات منقول بیان شوند.
تاریخ دقیق وفات او معلوم نیست. سال ۶۴ هجری در برخی آثار متأخر شهرت دارد، ولی اجماع نیرومند کهنی درباره آن وجود ندارد. دفن او به طور مشهور و گسترده به جنتالبقیع در مدینه نسبت داده میشود. با توجه به بینشان بودن بسیاری از قبرهای کنونی و محدودیت اسناد صریح نخستین، تعیین یک قبر مشخص با قطعیت تاریخی ممکن نیست.
او از علی علیهالسلام چهار پسر داشت: عباس، عبدالله، جعفر و عثمان. کتابهای نسب و تاریخ این چهار تن را فرزندان او میشناسند. کنیه مشهور امالبنین، به معنای مادر پسران، با همین هویت خانوادگی پیوند یافت؛ هرچند داستانهای تفصیلی درباره زمان و علت نخستین کاربرد این کنیه بیشتر در ادبیات آیینی متأخر دیده میشود.
مشهورترین فرزند او عباس بن علی علیهالسلام است که در کربلا به عنوان پرچمدار و یاور وفادار حسین بن علی علیهالسلام یاد میشود. عبدالله، جعفر و عثمان نیز همراه برادرشان حسین بودند. هر چهار پسر امالبنین در رویدادهای روز ۱۰ محرم سال ۶۱ هجری / ۶۸۰ میلادی شهید شدند؛ البته برخی جزئیات شهادت هر یک در گزارشهای مقتل تفاوت دارد.
ادبیات امامی و مرثیهای متأخر، امالبنین را نمونه صبر، وفاداری و دلبستگی به اهلبیت معرفی کرده است. گزارشهای مشهور از واکنش او به خبر کربلا، مقدم دانستن سلامت حسین بر پسران خود و سوگواری او در بقیع سخن میگویند. این روایات در شکلگیری حافظه آیینی او بسیار اثرگذار بودهاند، اما الفاظ و صورت تفصیلی آنها در کهنترین منابع به یک اندازه مستند نیست و بهتر است به عنوان روایات منقول بیان شوند.
تاریخ دقیق وفات او معلوم نیست. سال ۶۴ هجری در برخی آثار متأخر شهرت دارد، ولی اجماع نیرومند کهنی درباره آن وجود ندارد. دفن او به طور مشهور و گسترده به جنتالبقیع در مدینه نسبت داده میشود. با توجه به بینشان بودن بسیاری از قبرهای کنونی و محدودیت اسناد صریح نخستین، تعیین یک قبر مشخص با قطعیت تاریخی ممکن نیست.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت تاریخی امالبنین بیش از همه به خانوادهای مربوط است که عباس بن علی علیهالسلام و سه برادرش در آن پرورش یافتند. شهادت هر چهار پسر او در کربلا، نامش را برای همیشه با تاریخ اهلبیت، یاد عاشورا و آرمانهای وفاداری و فداکاری پیوند داد.
در فرهنگ اسلامی، بهویژه فرهنگ امامی، او نماد صبر مادری و وفاداری به اهلبیت شد. روایات سوگواری و مجالس منسوب به او، یاد کربلا را از راه اندوه خانوادگی، استواری اخلاقی و محبت به حسین علیهالسلام منتقل کرده است؛ بااینحال همه اشعار و رخدادهای منسوب به او از اعتبار تاریخی یکسان برخوردار نیستند.
در فرهنگ اسلامی، بهویژه فرهنگ امامی، او نماد صبر مادری و وفاداری به اهلبیت شد. روایات سوگواری و مجالس منسوب به او، یاد کربلا را از راه اندوه خانوادگی، استواری اخلاقی و محبت به حسین علیهالسلام منتقل کرده است؛ بااینحال همه اشعار و رخدادهای منسوب به او از اعتبار تاریخی یکسان برخوردار نیستند.
پیوندهای خانوادگی
👪 والدین
پدر
حزام بن خالد بن ربیعه کلابی
تأییدشده
🤝 همسران و پیوندهای ازدواج
امام علی بن ابیطالب
تأییدشده
🌱 فرزندان
منابع
Maqatil al-Talibiyyin | Abu al-Faraj al-Isfahani | Biographical entries on the sons of Ali; pagination varies by edition | https://archive.org/search?query=title%3A%28Maqatil+al-Talibiyyin%29 | Sons of Umm al-Banin and Karbala reportsAnsab al-Ashraf | Ahmad ibn Yahya al-Baladhuri | Ali family and descendants; pagination varies by edition | https://archive.org/search?query=title%3A%28Ansab+al-Ashraf%29 | Marriage and children of Ali; early genealogical framework
Al-Tabaqat al-Kubra | Muhammad ibn Sa'd | Entry on Ali and his family; pagination varies by edition | https://archive.org/details/Al-Tabqaat-ul-Kubra_Ibn-e-Saad | Early biographical and family context
Umm al-Banin | Encyclopaedia Islamica Foundation | Biographical entry; online edition | https://en.wikishia.net/view/Umm_al-Banin_%28a%29 | Identity, four sons, later devotional memory, reported death and burial traditions
Al-Baqi Cemetery | Historical overview and burial register summary | Online reference; individual grave identification remains uncertain | https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Baqi_Cemetery | Context for the traditional burial attribution and present unmarked condition
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشدهای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشدهای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر میشود.