صیغه توسل سنّی قادری منسوب به شیخ عبدالقادر گیلانی رحمه‌الله

خلاصة المفاخر در صفحه ۲۱۷ صیغه‌ای قادری و متأخر را به شیخ عبدالقادر گیلانی رحمه‌الله نسبت می‌دهد. خود متن، شیخ را وسیله‌ای به سوی الله معرفی می‌کند و برآورده شدن حاجت را به اذن الله تعالی وابسته می‌داند. اصل مفهوم وسیله در قرآن چنین آمده است:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
ترجمه فارسی: “ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از الله پروا کنید و به سوی او وسیله بجویید.”

در حدیث مرد نابینا که عثمان بن حنیف رضی‌الله‌عنه روایت کرده و ترمذی آن را حسن صحیح غریب دانسته است، پیامبر ﷺ این دعا را آموخت:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ وَأَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ نَبِيِّ الرَّحْمَةِ، إِنِّي تَوَجَّهْتُ بِكَ إِلَى رَبِّي فِي حَاجَتِي هَذِهِ لِتُقْضَى لِي، اللَّهُمَّ فَشَفِّعْهُ فِيَّ
ترجمه فارسی: “خدایا، از تو می‌خواهم و به وسیله پیامبرت محمد، پیامبر رحمت، به سوی تو روی می‌آورم. من در این حاجت خود به وسیله او به سوی پروردگارم توجه کرده‌ام تا حاجتم برآورده شود. خدایا، شفاعت او را درباره من بپذیر.”

صیغه کامل قادری که در منبع نسبت داده شده چنین است:
مَنْ اسْتَغَاثَ بِي فِي كُرْبَةٍ كُشِفَتْ عَنْهُ، وَمَنْ نَادَانِي بِاسْمِي فِي شِدَّةٍ فُرِّجَتْ عَنْهُ، وَمَنْ تَوَسَّلَ بِي إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي حَاجَةٍ قُضِيَتْ لَهُ، وَمَنْ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ يَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ بَعْدَ الْفَاتِحَةِ سُورَةَ الْإِخْلَاصِ إِحْدَى عَشْرَةَ مَرَّةً، وَيُصَلِّي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ السَّلَامِ وَيَذْكُرُهُ، ثُمَّ يَخْطُو إِلَى الْعِرَاقِ إِحْدَى عَشْرَةَ خُطْوَةً، وَيَذْكُرُ اسْمِي وَيَذْكُرُ حَاجَتَهُ، فَإِنَّهَا تُقْضَى بِإِذْنِ اللَّهِ تَعَالَى.
ترجمه فارسی: “هر کس در گرفتاری از من یاری بخواهد گرفتاری‌اش برطرف شود، هر کس در سختی نام مرا بخواند برایش گشایش پدید آید، و هر کس مرا در حاجتی به سوی الله عزوجل وسیله قرار دهد حاجتش برآورده شود. هر کس دو رکعت نماز بخواند و در هر رکعت پس از فاتحه سوره اخلاص را یازده بار بخواند، پس از نماز بر رسول الله ﷺ درود بفرستد، سپس یازده گام به سوی عراق بردارد، نام مرا یاد کند و حاجت خود را بگوید، حاجتش به اذن الله تعالی برآورده شود.”

در همان کتاب، درست پیش از این صیغه، حکایتی از کرامت آمده است. یکی از همراهان شیخ نقل می‌کند که در راهی خطرناک به سوی نیشابور یا خوارزم، چهار بار شترِ پر از شکر خود را گم کرد و کاروان از او جلو افتاد. هنگام سپیده‌دم، سخن منسوب به شیخ را به یاد آورد که در سختی او را بخوانند و گفت: “ای شیخ عبدالقادر، شترانم!” سپس مردی را بر تپه دید که با دست اشاره می‌کرد. وقتی به تپه رسید کسی را ندید، اما هر چهار بار گمشده را در پایین آن یافت و دوباره به کاروان پیوست.

این حکایت در منبع مناقبی قادری متأخر حفظ شده است، نه در یک سند حدیثی آغازین. ازاین‌رو در پرونده به عنوان کرامت منقول قادری عرضه می‌شود. معنای اعتقادی این ارائه آن است که حاجت از الله خواسته می‌شود، ولیّ وسیله است و تحقق نتیجه به اذن الله نسبت داده می‌شود.