دعای پنهانی زکریا علیه‌السلام و بشارت یحیی علیه‌السلام

قرآن داستان زکریا علیه‌السلام را با دعایی پنهانی و سرشار از ادب آغاز می‌کند. در سوره مریم او پروردگارش را آهسته می‌خواند و ضعف انسانی خود را بی‌پرده بیان می‌کند: استخوان‌هایش سست شده، سرش از پیری سفید گشته و همسرش نازا بود. با این همه از دعا ناامید نبود و یادآور شد که در خواندن پروردگارش هرگز محروم نمانده است.

خواست او تنها داشتن فرزند نبود. زکریا درباره پس از خود نگرانی داشت و از خدا جانشینی خواست که از او و خاندان یعقوب میراث ببرد و مورد رضایت پروردگار باشد. سوره آل عمران همین خواسته را کوتاه‌تر بیان می‌کند: پروردگارا، از نزد خود فرزندی پاک به من ببخش؛ تو شنونده دعایی.

پاسخ با روشنی آمد. زکریا در محراب به نماز ایستاده بود که فرشتگان او را به یحیی بشارت دادند. قرآن فرزند موعود را تصدیق‌کننده کلمه‌ای از خدا، بزرگوار، پاکدامن و پیامبری از صالحان معرفی می‌کند. سوره مریم نکته‌ای ویژه نیز می‌افزاید: نام کودک «یحیی» اعلام شد و خدا فرمود پیش از او کسی با این نام مقرر نشده بود.

زکریا از این بشارت شگفت‌زده شد، زیرا سالخوردگی به او رسیده و همسرش نازا بود. در سوره مریم می‌پرسد چگونه در چنین وضعی صاحب پسر خواهد شد. پاسخ او را از محدودیت‌های عادی فراتر می‌برد: این کار برای خدا آسان است؛ همان خدایی که زکریا را پیش از آن، زمانی که چیزی نبود، آفرید.

سپس زکریا برای اطمینان از تحقق وعده نشانه‌ای خواست. در آل عمران گفته شد سه روز جز با اشاره با مردم سخن نخواهد گفت و در مریم همین نشانه سه شب توصیف شده است. طبری «سویا» را به این معنا توضیح می‌دهد که زکریا سالم بود و بیماری یا لالی عادی مانع سخن گفتنش نبود.

این نشانه به سکوت از عبادت تبدیل نشد. فرمان یافت پروردگارش را بسیار یاد کند و شامگاه و بامداد تسبیح گوید. سوره مریم می‌گوید از محراب نزد قومش آمد و با اشاره به آنان فهماند که صبح و شام خدا را تسبیح کنند.

داستان از ضعف به امید، از دعا به بشارت و از بشارت به شکر می‌رسد. پیامبری سالخورده در خلوت خدا را می‌خواند، خدا یحیی را وعده می‌دهد، محدودیت‌های ظاهری در برابر قدرت الهی کنار می‌روند و حتی نشانه وعده به فرصتی برای ذکر تبدیل می‌شود. پیام ماندگار آن این است که دعای صادقانه به حساب‌های محدود انسانی بسته نیست.