چند طریق حدیثی قوی دعاهای مرتبط پیامبر صلی الله علیه وسلم برای عبدالله بن عباس رضی الله عنهما را حفظ کرده‌اند و نباید آنها را در یک صحنه ساختگی ادغام کرد. در یک طریق صحیح بخاری پیامبر او را در آغوش می‌گیرد و از خدا می‌خواهد حکمت را به او بیاموزد، در حالی که طرق نزدیک بخاری آموزش کتاب را نقل می‌کنند. در زمینه‌ای جداگانه درباره گذاشتن آب، بخاری و صحیح مسلم دعای فهم دین را حفظ کرده‌اند. مسند احمد دعای مفصل‌تری درباره تأویل دارد. سپس یک روایت بعدی صحیح بخاری شناخت علمی ابن عباس را نزد عمر و بزرگان صحابه نشان می‌دهد.
در مجموعه‌ای از طرق صحیح بخاری، ابن عباس رضی الله عنهما می‌گوید پیامبر صلی الله علیه وسلم او را به سینه خود نزدیک کرد. در یک طریق دعا این است که خدا حکمت را به او بیاموزد. در طریق نزدیک دیگری و نیز در جایگاهی در کتاب العلم، عبارت آموزش کتاب آمده است. بنابراین حکمت و کتاب باید هر یک در جایگاه منبعی خود باقی بمانند.
دعای دیگری در زمینه‌ای متفاوت ثبت شده است. ابن عباس برای پیامبر صلی الله علیه وسلم آب گذاشت. وقتی پیامبر فهمید چه کسی این کار را انجام داده است، از خدا خواست او را در دین فقیه و فهمیده سازد. صحیح مسلم همین زمینه مربوط به آب را به‌طور مستقل حفظ می‌کند و دعای کوتاه‌تری برای فهم او نقل می‌کند. این صحنه را نباید صرفاً شکل دیگری از روایت آغوش دانست.
مسند احمد طریق مفصل‌تری دارد که در آن پیامبر از خدا می‌خواهد ابن عباس را در دین فقیه کند و تأویل را به او بیاموزد. عبارت مربوط به تأویل متعلق به همین طریق احمد است و نباید به عنوان لفظ بخاری یا مسلم نقل شود.
سپس صحیح بخاری صحنه‌ای بعدی از جایگاه علمی ابن عباس ارائه می‌کند. عمر رضی الله عنه او را با بزرگان بدر در مجلس می‌نشاند، با آنکه از نظر سن جوان‌تر بود. وقتی برخی درباره حضور او پرسیدند، عمر از حاضران معنای سوره نصر را خواست. ابن عباس توضیح داد که این سوره از نزدیک شدن پایان زندگی پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر می‌دهد، و عمر گفت که او نیز جز همین معنا چیزی نمی‌داند.
این روایت بعدی صریحاً نمی‌گوید که آن فهم علمی به صورت مکانیکی نتیجه دعای پیشین بود، پس چنین رابطه سببی نباید ساخته شود. اما در منبعی صحیح، نمونه‌ای روشن از بصیرت قرآنی ابن عباس را نشان می‌دهد؛ همان جنس دانشی که در دعاهای نبوی برای حکمت، کتاب و فهم دین از خدا خواسته شده بود.
بنابراین روایت قوی از دعا به شناخت علمی می‌رسد، اما مرز هر منبع را حفظ می‌کند: حکمت، کتاب، فهم دین و تأویل الفاظ و زمینه‌های خاص خود را دارند و بخشش علم در همه آنها از خدا درخواست شده است.
نتیجه
اعتبار واقعه: این مجموعه‌ای از دعاهای نبوی با اطمینان بسیار بالا است. اصل دعاها در چند طریق صحیح بخاری حفظ شده، صحیح مسلم دعای فهم دین را مستقل تأیید می‌کند و مسند احمد صورت مفصل‌تری درباره تأویل می‌دهد. یک روایت بعدی صحیح بخاری نیز بصیرت قرآنی شناخته‌شده ابن عباس را نزد عمر و بزرگان صحابه نشان می‌دهد. وفادارترین نشر، زمینه‌ها و الفاظ را جدا و نتیجه علمی را با احتیاط بیان می‌کند.