صحیح بخاری گزارشی خارقالعاده از پس از حادثه رجیع حفظ کرده است. بعد از کشته شدن عاصم بن ثابت رضی الله عنه، قریش افرادی فرستاد تا بخشی شناختهشدنی از بدن او را به دست آورند، زیرا او یکی از بزرگان آنان را در بدر کشته بود. خدا بر پیکر او تودهای سایهمانند از الدبر فرستاد و فرستادگان نتوانستند به بدنش برسند یا چیزی از آن جدا کنند. بخاری همان واقعه را در دو جایگاه نقل میکند. ابن حجر در فتح الباری الدبر را اساساً زنابیر میداند و در کنار آن دیدگاه نرهای زنبور عسل را نیز نقل میکند.
در همین نقطه حفاظت خارقالعاده ظاهر میشود. گزارش بخاری میگوید خدا بر عاصم چیزی مانند سایبان یا ابر از الدبر فرستاد. آن گروه میان پیکر او و فرستادگان قریش مانع شد. در یکی از جایگاههای بخاری صریحاً آمده است که آنان نتوانستند چیزی از بدن او جدا کنند، و جایگاه دیگر نیز همین نتیجه را حفظ میکند که به هدف خود نرسیدند.
روایت این حفاظت را مستقیماً به خدا نسبت میدهد. برای عاصم رضی الله عنه پس از مرگ قدرت مستقل یا تصرف شخصی در نظر گرفته نمیشود. وجه کرامت این است که خدا پیکر یک صحابی صالح را از تلاش دشمن حفظ کرد.
واژه الدبر نیز باید با احتیاط ترجمه شود. ابن حجر در فتح الباری آن را در درجه نخست زنابیر، یعنی زنبورهای نیشدار یا آنچه به زنبور سرخ و زنبورهای وحشی نزدیک است، توضیح میدهد و دیدگاه دیگری را نیز نقل میکند که آن را نرهای زنبور عسل میداند. او معنای عبارت مربوط به حفاظت را اینگونه توضیح میدهد که آن توده، فرستادگان را از رسیدن به عاصم بازداشت. بنابراین در متن عمومی بهتر است از گروهی سایهمانند از حشرات نیشدار سخن گفته شود و یک گونه جدید به صورت قطعی تعیین نگردد.
صحیح بخاری این اصل را در دو جایگاه حفظ کرده است. این دو موضع نباید دو کرامت جداگانه شمرده شوند؛ هر دو نقل همان واقعه رجیعاند. هسته مشترک روشن است: عاصم کشته شد، قریش برای گرفتن بخشی از پیکرش افرادی فرستاد، خدا الدبر را مانند سایبان فرستاد و آنان نتوانستند چیزی از او به دست آورند.
برخی منابع سیره و شرحهای بعدی مطالب افزودهای درباره عهد، حفاظتهای دیگر، آب یا دعاهای خاص نقل کردهاند. این مطالب ممکن است در پژوهش گستردهتر بررسی شوند، اما نباید بدون برچسب روشن به هسته لفظی بخاری افزوده شوند. بنابراین روایت مطمئن این پرونده بر همان مرکز ثابت میماند: پس از شهادت عاصم بن ثابت رضی الله عنه، دشمن برای برداشتن بخشی از بدن او آمد، اما خدا با توده سایهمانند الدبر پیکرش را حفظ کرد و آنان به مقصد خود نرسیدند.
نتیجه
اعتبار واقعه: این کرامت صحابی با اطمینان بسیار بالا و مبتنی بر گزارش صریح صحیح بخاری است. مرکز مطمئن آن حفاظت پیکر عاصم بن ثابت رضی الله عنه پس از شهادت از فرستادگان قریش است، هنگامی که خدا تودهای سایهمانند از الدبر فرستاد و آنان نتوانستند چیزی از بدنش بردارند. وفادارترین نشر دو جایگاه بخاری را یک واقعه میداند و مطالب متأخر درباره عهد، آب یا دعای ویژه حفاظت را از هسته صریح جدا نگه میدارد.
منابع
UPSTREAM_SOURCE_LINK_REPAIR=PASS; claim_code=CAND-0066-CLM-01 links this locked SOURCE to a claim reconstructed only from its existing canonical content.
UPSTREAM_SOURCE_LINK_REPAIR=PASS; claim_code=CAND-0066-CLM-02 links this locked SOURCE to a claim reconstructed only from its existing canonical content.
UPSTREAM_SOURCE_LINK_REPAIR=PASS; claim_code=CAND-0066-CLM-03 links this locked SOURCE to a claim reconstructed only from its existing canonical content.