گفته ابوبکر صدیق رضی الله عنه درباره فرزند در رحم بنت خارجه

منابع کهن اهل سنت گزارشی از بیماری پایانی ابوبکر صدیق رضی الله عنه حفظ کرده‌اند. او با دخترش عایشه رضی الله عنها درباره مالی سخن می‌گفت که پیش‌تر به او بخشیده بود. چون عایشه آن مال را تحویل نگرفته بود، ابوبکر توضیح داد که اکنون آن مال همراه با بقیه ترکه میان وارثان تقسیم خواهد شد. در ادامه همین گفت‌وگو از برادران و خواهران عایشه سخن به میان آورد.

عایشه رضی الله عنها درباره خواهر دیگر پرسید، زیرا خواهر خود اسماء رضی الله عنها را می‌شناخت و می‌خواست بداند مقصود پدرش از خواهر دیگر چیست. ابوبکر رضی الله عنه به فرزندی که بنت خارجه در رحم داشت اشاره کرد و گفت گمان می‌کند آن فرزند دختر باشد. تعبیر محفوظ در موطأ این سخن را در قالب رأی و گمان قوی نگه می‌دارد، نه در قالب ادعای وحی یا علم مستقل به غیب.

بخش بعدی روایت همان چیزی است که سبب شهرت این ماجرا شده است. در روایت کهن موطأ از طریق محمد بن حسن شیبانی افزوده شده که بعدا دختری به دنیا آمد. لالکائی بنت خارجه را حبیبه بنت خارجه معرفی می‌کند و می‌نویسد که پس از وفات ابوبکر رضی الله عنه، ام‌کلثوم را به دنیا آورد. بنابراین ترتیب حادثه روشن است: پیش از تولد، گمانی نیرومند بیان شد و سپس دختری متولد شد.

دانشمندان کلاسیک درباره ماهیت این سخن نیز توضیح داده‌اند. لالکائی این واقعه را در شمار کرامات صحابه می‌آورد و می‌گوید گمان ابوبکر رضی الله عنه مطابق واقع شد. ابن عبدالبر نیز آن را گمانی بسیار قوی توصیف می‌کند که به یقین شباهت پیدا کرده بود. این توضیحات، جنبه غیرعادی رخداد را حفظ می‌کند، اما آن را به وحی نبوی یا دانشی مستقل از غیب تبدیل نمی‌کند.

پس این حکایت باید با همان مرزهایی روایت شود که منابع حفظ کرده‌اند. ابوبکر صدیق رضی الله عنه پیش از تولد درباره فرزند بنت خارجه گمان قوی داشت که دختر است، و گزارش‌های بعدی این دختر را ام‌کلثوم معرفی می‌کنند. می‌توان این ماجرا را به عنوان کرامتی برای یک صحابی بزرگ نقل کرد، اما نباید از آن ادعای علم مستقل به غیب یا روش پزشکی برای تعیین جنسیت فرزند ساخت.