ابن ابی‌الدنیا گزارشی از روزگار عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه در هنگام خشکسالی سخت حفظ کرده است. بر پایه این روایت، عمر مردم را برای استسقا بیرون برد، دو رکعت نماز خواند، دو سوی ردای خود را برگرداند، از خداوند آمرزش و باران خواست و پیش از آنکه مردم از محل نماز بازگردند باران بارید. سپس گروهی از اعراب نزد او آمدند و گفتند ابری بر آنان سایه افکنده و از آن صدایی شنیده‌اند که برای ابوحفص، کنیه مشهور عمر، خبر گشایش می‌داد. لالکائی و ابن کثیر نیز اصل همین حکایت را در آثار بعدی نقل کرده‌اند.
ابن ابی‌الدنیا گزارشی از خلافت عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه حفظ کرده است؛ زمانی که مردم با خشکسالی سختی روبه‌رو بودند. نیاز به باران شدید بود و عمر رضی‌الله‌عنه همراه مردم برای استسقا بیرون رفت. روایت با صحنه‌ای روشن آغاز می‌شود: مردم در هنگام سختی همراه خلیفه خود به درگاه خدا روی آورده‌اند و باران می‌طلبند.
بر پایه این گزارش، عمر رضی‌الله‌عنه دو رکعت نماز خواند، سپس دو سوی ردای خود را برگرداند و از خداوند آمرزش و باران خواست. دعا در روایت ساده و مستقیم بیان شده است؛ عمر و مردم در کنار یکدیگر از خدا رحمت و گشایش می‌خواهند. پیش از آنکه از محل نماز بازگردند، باران آغاز شد.
پس از این، داستان به غیرعادی‌ترین صحنه خود می‌رسد. بعد از بارش، گروهی از اعراب نزد عمر رضی‌الله‌عنه آمدند و رخدادی را که در راه دیده بودند بازگو کردند. آنان گفتند ابری بر سرشان قرار گرفت و بر آنان سایه انداخت. در همان حال صدایی را از سوی ابر شنیدند.
به گفته آنان، صدا از گشایش برای ابوحفص خبر می‌داد؛ ابوحفص کنیه شناخته‌شده عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه بود. روایت می‌گوید این پیام دو بار شنیده شد. به این ترتیب، استسقا، بارش باران و سپس صدای منسوب به ابر به صورت سه صحنه پیوسته در یک حکایت قرار می‌گیرند.
ابن ابی‌الدنیا این گزارش را در مجاب الدعوة آورده و آن را در الهواتف نیز حفظ کرده است. لالکائی بعدها همین واقعه را در میان اخبار کرامات عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه نقل کرد و ابن کثیر نیز آن را در گزارش سال‌های خشکسالی روزگار عمر یاد کرد. در این نقل‌ها تصویر اصلی یکسان می‌ماند: خشکسالی، نماز و دعا، باران و سپس گزارش اعراب درباره ابر و صدا.
برای خواننده عمومی، ترتیب داستان روشن و ساده است. خشکسالی شدید مردم را همراه عمر رضی‌الله‌عنه به استسقا می‌کشاند؛ او از خداوند آمرزش و باران می‌خواهد؛ پیش از بازگشت مردم باران می‌بارد؛ و سپس مسافرانی می‌آیند و از ابری سخن می‌گویند که بر آنان سایه افکنده و از آن صدایی درباره گشایش برای ابوحفص شنیده‌اند. همین تصویر، هسته اصلی حکایتی است که در آثار کلاسیک باقی مانده است.
بر پایه این گزارش، عمر رضی‌الله‌عنه دو رکعت نماز خواند، سپس دو سوی ردای خود را برگرداند و از خداوند آمرزش و باران خواست. دعا در روایت ساده و مستقیم بیان شده است؛ عمر و مردم در کنار یکدیگر از خدا رحمت و گشایش می‌خواهند. پیش از آنکه از محل نماز بازگردند، باران آغاز شد.
پس از این، داستان به غیرعادی‌ترین صحنه خود می‌رسد. بعد از بارش، گروهی از اعراب نزد عمر رضی‌الله‌عنه آمدند و رخدادی را که در راه دیده بودند بازگو کردند. آنان گفتند ابری بر سرشان قرار گرفت و بر آنان سایه انداخت. در همان حال صدایی را از سوی ابر شنیدند.
به گفته آنان، صدا از گشایش برای ابوحفص خبر می‌داد؛ ابوحفص کنیه شناخته‌شده عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه بود. روایت می‌گوید این پیام دو بار شنیده شد. به این ترتیب، استسقا، بارش باران و سپس صدای منسوب به ابر به صورت سه صحنه پیوسته در یک حکایت قرار می‌گیرند.
ابن ابی‌الدنیا این گزارش را در مجاب الدعوة آورده و آن را در الهواتف نیز حفظ کرده است. لالکائی بعدها همین واقعه را در میان اخبار کرامات عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه نقل کرد و ابن کثیر نیز آن را در گزارش سال‌های خشکسالی روزگار عمر یاد کرد. در این نقل‌ها تصویر اصلی یکسان می‌ماند: خشکسالی، نماز و دعا، باران و سپس گزارش اعراب درباره ابر و صدا.
برای خواننده عمومی، ترتیب داستان روشن و ساده است. خشکسالی شدید مردم را همراه عمر رضی‌الله‌عنه به استسقا می‌کشاند؛ او از خداوند آمرزش و باران می‌خواهد؛ پیش از بازگشت مردم باران می‌بارد؛ و سپس مسافرانی می‌آیند و از ابری سخن می‌گویند که بر آنان سایه افکنده و از آن صدایی درباره گشایش برای ابوحفص شنیده‌اند. همین تصویر، هسته اصلی حکایتی است که در آثار کلاسیک باقی مانده است.
نتیجه
روایت با بارش باران پس از دعای عمر رضی‌الله‌عنه و سپس گزارش اعراب از صدایی از ابر درباره گشایش برای ابوحفص پایان می‌یابد.
منابع
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 43 (numbering may vary by edition)
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 43
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 43
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 43
Ibn Abi al-Dunya, al-Hawatif, report 15/16 depending numbering
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa 43 and al-Hawatif 15/16
al-Lalaka'i, Sharh Usul I'tiqad Ahl al-Sunna, vol. 9 pp. 129-130, report 69
al-Lalaka'i report 69, digital hadith portal display
Ibn Kathir, al-Bidaya wa al-Nihaya, events of 18 AH
Ibn Hajar, Taqrib al-Tahdhib: Abdullah ibn Umar ibn Hafs al-Umari = 'weak, devout'; corroborated by classical critics
Critical edition/modern source audit of the Khawwat report: route is disconnected because Abdullah al-Umari did not meet Khawwat
Rijal summaries for 'Ata ibn Muslim al-Khaffaf; Ibn Hajar: truthful but makes many mistakes; Abu Dawud and al-Bayhaqi: weak
Khawwat ibn Jubayr: death in Medina around 40 AH
Sahih al-Bukhari 1010, Book of Istisqa
Sahih al-Bukhari 1012
Sahih al-Bukhari 1025
CAND-0108 Task 1 evidence synthesis
Shu'ab al-Iman modern thematic edition note on report 1674: Ibn Abi al-Dunya al-Hawatif 16; Ibn Asakir 44/346; 'with a weak chain'