نویسندگان کلاسیک تولد عمر بن خطاب، رضی الله عنه، را در مکه حدود سیزده سال پس از عام‌الفیل، نزدیک به سال ۵۸۴ میلادی، قرار می‌دهند. این تاریخ میلادی برآورد زندگینامه‌ای است.
عمر بن خطاب
PER-000393
صحابی
تأییدشده
فقط منطقه کلی معلوم
حوزه تاریخی مشترک
⚙️ چاپ، اشتراک و گزینه‌های دیگر
عمر بن خطاب، رضی الله عنه، از بزرگ‌ترین صحابه پیامبر، دومین خلیفه راشد و از اثرگذارترین چهره‌های اداری و حقوقی تاریخ آغازین اسلام بود. زندگی او از مخالفت نخستین در مکه به پذیرش اسلام، خدمت در مدینه، حضور در نبردهای بزرگ، مشاورت در خلافت ابوبکر و سپس رهبری دولتی رو به گسترش پیوند می‌خورد. احادیث صحیح گزارش‌های متعددی از ایمان، بصیرت، شجاعت، مشورت و نزدیکی او با رسول خدا حفظ کرده‌اند. پس از جراحت مرگبار، با اجازه دوباره عایشه در حجره شریفه کنار رسول خدا و ابوبکر، رضی الله عنه، به خاک سپرده شد.
عمر بن خطاب، رضی الله عنه، در اواخر ذی‌حجه سال ۲۳ قمری هنگام نماز صبح به شدت زخمی شد و نزدیک به مرز تقویمی سال‌های ۲۳ و ۲۴ قمری درگذشت. صحیح بخاری اصل گزارش حمله، سفارش‌های پایانی، شورای شش‌نفره و اجازه دفن را حفظ کرده است؛ برخی تبدیل‌های میلادی و سن‌های نقل‌شده متفاوت‌اند.
بر پایه گزارش‌های صحیح بخاری، عمر بن خطاب، رضی الله عنه، در بیماری پایانی از عایشه، رضی الله عنها، اجازه خواست در کنار رسول خدا و ابوبکر، رضی الله عنه، دفن شود. عایشه جایگاهی را که برای خود نگه داشته بود به او بخشید و عمر سفارش کرد پس از وفاتش اجازه دوباره گرفته شود. پس از تجدید اجازه، او در حجره شریفه به خاک سپرده شد. حجره شریفه فضای داخلی بسته و حفاظت‌شده‌ای در مسجد نبوی است. مختصات نقشه‌ای تنها مرجع محوطه مقدس است و مختصات فردی قبر جداگانه و قابل مشاهده عمر نیست. منابع کلاسیک در برخی جزئیات آرایش دقیق سه قبر اختلاف دارند.
زندگی‌نامه و معرفی تاریخی
نسب عمر بن خطاب، رضی الله عنه، در بنی‌عدی قریش حفظ شده است. کنیه او ابوحفص و مشهورترین لقبش فاروق بود، هرچند در نخستین کاربرد این لقب اختلاف روایت وجود دارد. پدرش خطاب بن نفیل بود و مادرش غالبا حنتمه بنت هشام بن مغیره مخزومیه معرفی می‌شود. نویسندگان کلاسیک تولد او را در مکه حدود سیزده سال پس از عام‌الفیل، نزدیک به سال ۵۸۴ میلادی، قرار می‌دهند. گزارش‌ها پیش از اسلام او را باسواد، آشنا با تجارت و سفر، نیرومند و صریح‌گو معرفی می‌کنند و از مخالفت نخستین او با اسلام سخن می‌گویند. روایت مشهور اسلام آوردن او با شنیدن یا خواندن آیاتی از قرآن در خانه خواهرش فاطمه بنت خطاب و شوهر او سعید بن زید پیوند دارد؛ اما ارتباط دقیق آن با آغاز سوره طه از روایت‌های سیره آغازین است و نباید هم‌سطح گزارش‌های صحیحین دانسته شود.
پس از پذیرش اسلام، توان او در خدمت جامعه مسلمان آشکار شد. صحیح بخاری سخن عبدالله بن مسعود را نقل می‌کند که مسلمانان پس از اسلام آوردن عمر نیرومند ماندند. او به مدینه هجرت کرد و با ازدواج دخترش حفصه، رضی الله عنها، با رسول خدا، صلی الله علیه و آله و سلم، پیوند خانوادگی نیز پدید آمد. منابع تاریخی او را در بدر، احد، خندق، حدیبیه، خیبر، فتح مکه، حنین و تبوک یاد می‌کنند. مشورت او درباره اسیران بدر، پرسش‌های تندش در حدیبیه و گزارش‌های صحیحی که در برخی امور رأی او با وحی بعدی موافق شد، قوت را همراه با بازنگری و پذیرش راهنمایی وحی نشان می‌دهد. احادیث دیگری نیز از مقام ابراهیم، حجاب، قوت دین، بصیرت و کناره گرفتن شیطان از راه او سخن می‌گویند.
هنگام وفات رسول خدا اندوه شدید بر عمر غلبه کرد تا ابوبکر، رضی الله عنه، آیه ۱۴۴ سوره آل‌عمران را خواند و او واقعیت وفات را پذیرفت. سپس در سقیفه در پشتیبانی از بیعت ابوبکر نقش مهمی داشت و از مشاوران ارشد او بود. پس از یمامه، روایت صحیح پیشنهاد جمع مواد نوشته‌شده پراکنده قرآن را به عمر نسبت می‌دهد. با آغاز خلافت او در سال ۱۳ قمری، گسترش جغرافیایی سریع با شکل‌گیری سازوکارهای حکمرانی همراه شد. بخش‌های بزرگی از شام، عراق، مصر و ایران زیر حکومت مسلمانان قرار گرفت. روایت‌های مهمی از دوره او به تقویم هجری، دیوان عطایا، بیت‌المال، انتصاب قاضیان، مکاتبه با والیان و سیاست مالی زمین‌های کشاورزی فتح‌شده مربوط است. در سال رماده گزارش‌ها از سازمان‌دهی امداد سخن می‌گویند و در طاعون عمواس، صحیح بخاری مشورت او در سرغ و تصمیم برای وارد نشدن به منطقه آلوده را حفظ کرده است.
منابع نسبی چند همسر و فرزند را نام می‌برند. زینب بنت مظعون مادر عبدالله، حفصه و عبدالرحمن اکبر معرفی شده و جمیله بنت ثابت با عاصم پیوند داده می‌شود، در حالی که در برخی ازدواج‌ها و نسبت‌های مادری اختلاف وجود دارد. منابع نسبی سنی همچنین از ازدواج او با ام‌کلثوم بنت علی سخن می‌گویند، اما در سنت امامی نسبت به بخش‌هایی از این گزارش اعتراض وجود دارد؛ ازاین‌رو باید آن را روایتی نسبی مورد اختلاف دانست. در اواخر ذی‌حجه سال ۲۳ قمری، ابولؤلؤه عمر، رضی الله عنه، را هنگام نماز صبح زخمی کرد. صحیح بخاری نگرانی او درباره بدهی‌ها و حقوق جامعه، شورای شش‌نفره و دستورهایش درباره جانشینی را حفظ کرده است. در بیماری پایانی از عایشه، رضی الله عنها، اجازه خواست تا در کنار رسول خدا و ابوبکر، رضی الله عنه، دفن شود و پس از تجدید اجازه بعد از وفاتش در حجره شریفه به خاک سپرده شد.
پس از پذیرش اسلام، توان او در خدمت جامعه مسلمان آشکار شد. صحیح بخاری سخن عبدالله بن مسعود را نقل می‌کند که مسلمانان پس از اسلام آوردن عمر نیرومند ماندند. او به مدینه هجرت کرد و با ازدواج دخترش حفصه، رضی الله عنها، با رسول خدا، صلی الله علیه و آله و سلم، پیوند خانوادگی نیز پدید آمد. منابع تاریخی او را در بدر، احد، خندق، حدیبیه، خیبر، فتح مکه، حنین و تبوک یاد می‌کنند. مشورت او درباره اسیران بدر، پرسش‌های تندش در حدیبیه و گزارش‌های صحیحی که در برخی امور رأی او با وحی بعدی موافق شد، قوت را همراه با بازنگری و پذیرش راهنمایی وحی نشان می‌دهد. احادیث دیگری نیز از مقام ابراهیم، حجاب، قوت دین، بصیرت و کناره گرفتن شیطان از راه او سخن می‌گویند.
هنگام وفات رسول خدا اندوه شدید بر عمر غلبه کرد تا ابوبکر، رضی الله عنه، آیه ۱۴۴ سوره آل‌عمران را خواند و او واقعیت وفات را پذیرفت. سپس در سقیفه در پشتیبانی از بیعت ابوبکر نقش مهمی داشت و از مشاوران ارشد او بود. پس از یمامه، روایت صحیح پیشنهاد جمع مواد نوشته‌شده پراکنده قرآن را به عمر نسبت می‌دهد. با آغاز خلافت او در سال ۱۳ قمری، گسترش جغرافیایی سریع با شکل‌گیری سازوکارهای حکمرانی همراه شد. بخش‌های بزرگی از شام، عراق، مصر و ایران زیر حکومت مسلمانان قرار گرفت. روایت‌های مهمی از دوره او به تقویم هجری، دیوان عطایا، بیت‌المال، انتصاب قاضیان، مکاتبه با والیان و سیاست مالی زمین‌های کشاورزی فتح‌شده مربوط است. در سال رماده گزارش‌ها از سازمان‌دهی امداد سخن می‌گویند و در طاعون عمواس، صحیح بخاری مشورت او در سرغ و تصمیم برای وارد نشدن به منطقه آلوده را حفظ کرده است.
منابع نسبی چند همسر و فرزند را نام می‌برند. زینب بنت مظعون مادر عبدالله، حفصه و عبدالرحمن اکبر معرفی شده و جمیله بنت ثابت با عاصم پیوند داده می‌شود، در حالی که در برخی ازدواج‌ها و نسبت‌های مادری اختلاف وجود دارد. منابع نسبی سنی همچنین از ازدواج او با ام‌کلثوم بنت علی سخن می‌گویند، اما در سنت امامی نسبت به بخش‌هایی از این گزارش اعتراض وجود دارد؛ ازاین‌رو باید آن را روایتی نسبی مورد اختلاف دانست. در اواخر ذی‌حجه سال ۲۳ قمری، ابولؤلؤه عمر، رضی الله عنه، را هنگام نماز صبح زخمی کرد. صحیح بخاری نگرانی او درباره بدهی‌ها و حقوق جامعه، شورای شش‌نفره و دستورهایش درباره جانشینی را حفظ کرده است. در بیماری پایانی از عایشه، رضی الله عنها، اجازه خواست تا در کنار رسول خدا و ابوبکر، رضی الله عنه، دفن شود و پس از تجدید اجازه بعد از وفاتش در حجره شریفه به خاک سپرده شد.
اهمیت تاریخی و میراث
اهمیت عمر بن خطاب، رضی الله عنه، در روزگار پیامبر در دگرگونی مخالفت نخستین به خدمت منضبط، مشورت و دفاع از جامعه دیده می‌شود. حضور او در نبردهای بزرگ، مشورت در بدر و حدیبیه، پیوند خانوادگی از راه حفصه، رضی الله عنها، و احادیث صحیح درباره ایمان و بصیرت، او را در شمار چهره‌های مرکزی جامعه نخستین مسلمانان قرار می‌دهد.
نقش او در گذار پس از وفات پیامبر و پیشنهاد جمع مواد نوشته‌شده قرآن پس از یمامه پیامدهای بلندمدت داشت. در خلافت نیز مشورت، مالیه، انتصاب، قضا، اداره استان‌ها، تقویم هجری، دیوان‌ها و بیت‌المال از موضوعات مهم دوره او بودند و در بحث‌های سیاسی و حقوقی بعدی مسلمانان بازتاب یافتند.
فتوحات دوران او جغرافیای سیاسی شام، عراق، مصر و ایران را دگرگون کرد، اما اهمیت او فقط در گسترش قلمرو نیست. سیاست‌های مربوط به زمین کشاورزی، مالیات، عطایا، نظارت بر فرماندهان، مراکز شهری تازه و مدیریت بحران‌ها نمونه‌ای از مسائل عملی حکومت بر دولتی بزرگ و متنوع را نشان می‌دهند.
شهادت او، شورای شش‌نفره جانشینی و دفن در حجره شریفه، یاد او را هم با خلافت و هم با همراهی پیامبر پیوند داد. اصل محل دفن پشتوانه تاریخی قوی دارد، اما حجره فضایی بسته و حفاظت‌شده است؛ بنابراین آرایش دقیق داخلی قبرها و هر مختصات فردی نباید به عنوان واقعیتی که مستقیما مشاهده شده معرفی شود.
نقش او در گذار پس از وفات پیامبر و پیشنهاد جمع مواد نوشته‌شده قرآن پس از یمامه پیامدهای بلندمدت داشت. در خلافت نیز مشورت، مالیه، انتصاب، قضا، اداره استان‌ها، تقویم هجری، دیوان‌ها و بیت‌المال از موضوعات مهم دوره او بودند و در بحث‌های سیاسی و حقوقی بعدی مسلمانان بازتاب یافتند.
فتوحات دوران او جغرافیای سیاسی شام، عراق، مصر و ایران را دگرگون کرد، اما اهمیت او فقط در گسترش قلمرو نیست. سیاست‌های مربوط به زمین کشاورزی، مالیات، عطایا، نظارت بر فرماندهان، مراکز شهری تازه و مدیریت بحران‌ها نمونه‌ای از مسائل عملی حکومت بر دولتی بزرگ و متنوع را نشان می‌دهند.
شهادت او، شورای شش‌نفره جانشینی و دفن در حجره شریفه، یاد او را هم با خلافت و هم با همراهی پیامبر پیوند داد. اصل محل دفن پشتوانه تاریخی قوی دارد، اما حجره فضایی بسته و حفاظت‌شده است؛ بنابراین آرایش دقیق داخلی قبرها و هر مختصات فردی نباید به عنوان واقعیتی که مستقیما مشاهده شده معرفی شود.
پیوندهای خانوادگی
منابع
Al-Qur'an al-Karim | Revelation of Allah | Qur'an 2:125; 3:144; 8:67-68; 9:40; 9:84; 33:53; 6Sahih al-Bukhari | Muhammad ibn Isma'il al-Bukhari | Hadiths 1392, 1597, 3682-3683, 3685, 3689, 3691, 3
Sahih Muslim | Muslim ibn al-Hajjaj | Hadiths 1763, 2390 and 2398a; additional reports i
Jami al-Tirmidhi | Muhammad ibn Isa al-Tirmidhi | Hadiths 3675, 3688 and 3748
Al-Tabaqat al-Kubra | Muhammad ibn Sa'd | Biographical, family, caliphal, death and burial r
Tarikh al-Rusul wa al-Muluk | Muhammad ibn Jarir al-Tabari | Events of 13-24 AH; pagination varies by edition
Futuh al-Buldan | Ahmad ibn Yahya al-Baladhuri | Sections on Syria, Iraq, Jerusalem and Egypt; pagi
Al-Isti'ab fi Ma'rifat al-Ashab | Yusuf ibn Abd Allah Ibn Abd al-Barr | Biographical entry on Umar ibn al-Khattab; paginat
Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba | Ahmad ibn Ali Ibn Hajar al-Asqalani | Biographical entry on Umar ibn al-Khattab; paginat
Siyar A'lam al-Nubala | Shams al-Din al-Dhahabi | Biography of Umar, including family, virtues, cali
Al-Kamil fi al-Tarikh | Izz al-Din Ibn al-Athir | Vol. 2, events of 23-24 AH and Umar's death; pagin
Tarikh al-Madina al-Munawwara | Umar ibn Shabba al-Numayri | Reports on Umar's administration, death and Medina
Wafa al-Wafa bi Akhbar Dar al-Mustafa | Ali ibn Ahmad al-Samhudi | Discussion of the Sacred Chamber and variant repor
Fath al-Bari bi Sharh Sahih al-Bukhari | Ahmad ibn Ali Ibn Hajar al-Asqalani | Commentary on Bukhari hadiths concerning Umar's vi
Additional donor web reference (unpaired) | https://sunnah.com/bukhari/62/50
Additional donor web reference (unpaired) | https://saudipedia.com/en/what-does-the-sacred-prophet%22s-chamber-consist-of
نگارخانه تصاویر
هنوز تصویر تأییدشده‌ای موجود نیست.
📤 ارسال تصویر این شخصیت یا مکان
تصویر پیش از تأیید عمومی نخواهد شد.
💬 دیدگاه بازدیدکنندگان
هنوز دیدگاه تأییدشده‌ای نیست؛ نخستین دیدگاه را شما بنویسید.
دیدگاه پس از تأیید مدیریت منتشر می‌شود.