ابوالهیاج عبدالله بن ابی‌سفیان بن حارث

ابوالهیاج بیشتر با نام عبدالله بن ابی‌سفیان بن حارث بن عبدالمطلب شناخته می‌شود. او از بنی‌هاشم بود و پدرش ابوسفیان بن حارث، که نام شخصی‌اش مغیره دانسته شده، پسرعموی پیامبر محمد بود. نسب قریش و المحبر نام عبدالله را همراه کنیه ابوالهیاج صریحاً ثبت می‌کنند، در حالی که یک مجموعه متأخر نام علی را به عنوان قولی کم‌اعتبارتر نقل کرده است.

در هویت مادر او اختلاف وجود دارد. ابن حجر در الإصابة او را پسر فقمه بنت همام بن ارقم اسدی می‌داند، اما برخی گزارش‌های نسبی دیگر او را به جمانه بنت ابی‌طالب نسبت می‌دهند و سند پیوسته هم‌سنگی ارائه نمی‌کنند.

برخی محدثان او را در کتاب‌های صحابه آورده و از طریق سماک بن حرب روایت‌هایی از پیامبر به او نسبت داده‌اند. بااین‌حال بخاری روایت سماک از او را مرسل دانسته و ناقدان بعدی در صحبت و سماع مستقیم اختلاف کرده‌اند. پس توصیف محتاطانه‌تر، راوی هاشمی سده نخست با وضعیت مورد اختلاف در صحابی بودن است، نه راوی مستقیم کاملاً ثابت.

ازدواج او با رمله بنت علی در منابع کهن نسبی به خوبی ثبت شده است. نسب قریش می‌گوید رمله برای او فرزند آورد و نسل ابوسفیان بن حارث سپس منقرض شد؛ رمله بعداً با معاویه بن مروان ازدواج کرد.

گزارشی در تاریخ دمشق او را شاعری حاضر جواب و مدافع بنی‌هاشم نشان می‌دهد. هنگامی که شنید عمرو بن عاص از هاشمیان بدگویی می‌کند، به دربار معاویه رفت و با زبانی ادبی و تند پاسخ داد. برخی تراجم او را با کوفه مرتبط می‌دانند. این گزارش‌ها توان شعری و وابستگی هاشمی او را تأیید می‌کنند، ولی برای اثبات منصب رسمی حکومتی نزد علی کافی نیستند.

سال و محل قطعی وفات او معلوم نیست. ابن حجر از واقدی گزارشی نقل می‌کند که ابوالهیاج در سال ۶۱ هجری همراه حسین در کربلا کشته شد و آثار متأخر آن را تکرار کرده‌اند، اما تأیید مستقل و کهن برای آن یافت نشد. بنابراین این خبر تنها به عنوان نسبت اثبات‌نشده حفظ شده است. مدفن او نیز ناشناخته است و مواد منبعی موجود پیوند زیارتگاه یا موقعیت ندارد.