ابن ابیالدنیا گزارشی درباره پسری همسایه حفظ کرده است که تا حدود دوازدهسالگی بیمو مانده بود. پدرش او را نزد حبیب عجمی رحمه الله برد و از او خواست برای پسر دعا کند. در گزارش آمده است که حبیب گریست، دعا کرد و اشکهای خود را بر سر پسر کشید. پیش از رفتن او، ریشههای مو تیره شد و سپس رشد مو ادامه یافت. همچنین از شاهدی نامبرده نقل شده است که پسر را هم پیش از این واقعه و هم پس از آن دیده بود.
ابن ابیالدنیا گزارشی زاهدانه درباره پسری همسایه حفظ کرده است که تا حدود دوازدهسالگی بیمو مانده بود. پدرش او را نزد حبیب عجمی رحمه الله آورد و از او خواست برای فرزندش به درگاه خدا دعا کند. داستان با همین صحنه ساده آغاز میشود: پدری فرزند خود را با امید دعا نزد مردی از اهل عبادت و زهد میآورد و از او میخواهد برای پسرش دعا کند.
بر پایه روایت، حبیب عجمی رحمه الله از حال پسر متأثر شد. او گریست، برای پسر دعا کرد و سپس اشکهای خود را بر سر او کشید. گزارش، الفاظ مشخصی برای دعا نقل نمیکند و در این بخش بر همان سه نکته تمرکز دارد: گریستن حبیب، دعا کردن او و کشیدن اشکها بر سر پسر. روایت گفتوگویی طولانی یا دعایی با عبارت معین نقل نمیکند و صحنه را کوتاه نگه میدارد.
پس از آن، حکایت تغییری را پیش از رفتن پسر بیان میکند. گفته شده است که ریشههای موی سر او شروع به تیره شدن کرد. سپس گزارش ادامه مییابد و از روییدن مو بر سر او و ادامه رشد آن سخن میگوید. بنابراین ترتیب ماجرا روشن است: پدر پسر را میآورد، حبیب رحمه الله میگرید و دعا میکند، ریشههای مو تیره میشود و بعد رشد مو ادامه مییابد. همین تغییر مرحلهبهمرحله بخش اصلی و شگفتانگیز داستان است.
در روایت نام مجاشع دیری نیز به عنوان کسی که پسر را دیده است آمده. از او نقل شده که پسر را پیش از ماجرا در حالت بیمویی دیده بود و بعدتر او را با مو مشاهده کرد. این توصیفِ پیش و پس از واقعه، بخشی از حکایت منقول است و شاهدی نامبرده را در داستان وارد میکند. به این ترتیب، روایت تنها به رخداد داخل مجلس بسنده نمیکند و از مشاهده وضعیت بعدی پسر نیز سخن میگوید.
ابن ابیالدنیا این خبر را در مجابو الدعوة حفظ کرده و لالکائی نیز بعدها هسته همین داستان را در مطالب مربوط به کرامات حبیب عجمی رحمه الله آورده است. تمام حکایت بر یک رخداد منقول متمرکز میماند: درخواست دعا از سوی پدر، گریستن و دعای حبیب، کشیدن اشکها بر سر پسر، تیره شدن ریشههای مو پیش از رفتن او، سپس گزارش رشد مو، و مشاهده پسر پیش و پس از واقعه توسط شاهدی نامبرده.
بر پایه روایت، حبیب عجمی رحمه الله از حال پسر متأثر شد. او گریست، برای پسر دعا کرد و سپس اشکهای خود را بر سر او کشید. گزارش، الفاظ مشخصی برای دعا نقل نمیکند و در این بخش بر همان سه نکته تمرکز دارد: گریستن حبیب، دعا کردن او و کشیدن اشکها بر سر پسر. روایت گفتوگویی طولانی یا دعایی با عبارت معین نقل نمیکند و صحنه را کوتاه نگه میدارد.
پس از آن، حکایت تغییری را پیش از رفتن پسر بیان میکند. گفته شده است که ریشههای موی سر او شروع به تیره شدن کرد. سپس گزارش ادامه مییابد و از روییدن مو بر سر او و ادامه رشد آن سخن میگوید. بنابراین ترتیب ماجرا روشن است: پدر پسر را میآورد، حبیب رحمه الله میگرید و دعا میکند، ریشههای مو تیره میشود و بعد رشد مو ادامه مییابد. همین تغییر مرحلهبهمرحله بخش اصلی و شگفتانگیز داستان است.
در روایت نام مجاشع دیری نیز به عنوان کسی که پسر را دیده است آمده. از او نقل شده که پسر را پیش از ماجرا در حالت بیمویی دیده بود و بعدتر او را با مو مشاهده کرد. این توصیفِ پیش و پس از واقعه، بخشی از حکایت منقول است و شاهدی نامبرده را در داستان وارد میکند. به این ترتیب، روایت تنها به رخداد داخل مجلس بسنده نمیکند و از مشاهده وضعیت بعدی پسر نیز سخن میگوید.
ابن ابیالدنیا این خبر را در مجابو الدعوة حفظ کرده و لالکائی نیز بعدها هسته همین داستان را در مطالب مربوط به کرامات حبیب عجمی رحمه الله آورده است. تمام حکایت بر یک رخداد منقول متمرکز میماند: درخواست دعا از سوی پدر، گریستن و دعای حبیب، کشیدن اشکها بر سر پسر، تیره شدن ریشههای مو پیش از رفتن او، سپس گزارش رشد مو، و مشاهده پسر پیش و پس از واقعه توسط شاهدی نامبرده.
نتیجه
داستان با گزارش رشد موی پسر پس از گریستن و دعای حبیب عجمی رحمه الله پایان مییابد و در آن از شاهدی نامبرده نیز سخن رفته که پسر را پیش و پس از واقعه دیده بود.
منابع
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 96
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 96
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 96
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 96
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 96
Ibn Abi al-Dunya, Mujabu al-Da'wa, report 96: Mujashi' says he saw the boy before and after
al-Lalaka'i, Sharh Usul I'tiqad Ahl al-Sunna, report 194
al-Dhahabi, Mizan al-I'tidal, entry al-Abbas ibn al-Fadl al-Azraq
Tahdhib al-Kamal material for al-Abbas ibn al-Fadl al-Azraq
CAND-0172 Task 1 evidence synthesis