حبیب عجمی رحمه الله و کیسه‌هایی که پر از درهم یافت شد

ابن ابی‌الدنیا گزارشی به‌یادماندنی از حبیب عجمی رحمه الله در روزگار قحط حفظ کرده است. مردم با کمبود خوراک و تنگی روبه‌رو بودند. بر پایه روایت، حبیب از فروشندگان خوراک گرفت در حالی که بهای آن هنوز پرداخت نشده بود، سپس همان خوراک را میان فقرا و نیازمندان تقسیم کرد.

بنابراین داستان با بخششی آغاز می‌شود که پیش از دریافت پول توسط فروشندگان انجام گرفته بود. پس از تقسیم خوراک، کیسه‌ها خالی ماند. در گزارش آمده است که حبیب رحمه الله کیسه‌های خالی را دوخت، آنها را زیر بستر خود گذاشت و سپس به درگاه خدا دعا کرد. منبع عبارت دقیق آن دعا را حفظ نکرده است.

مدتی بعد فروشندگان نزد حبیب رحمه الله آمدند و پولی را که حق آنان بود مطالبه کردند. در این بخش روایت دوباره به همان کیسه‌هایی بازمی‌گردد که زیر بستر گذاشته شده بود. وقتی آنها را بررسی کردند، بنا بر گزارش کیسه‌ها پر از درهم بود.

سپس پول را وزن کردند و پرداخت تنها بر پایه حدس انجام نشد. روایت می‌گوید مقدار درهم‌ها با حق فروشندگان برابر بود. از این رو بهای خوراکی که در آغاز داستان باقی مانده بود به طور کامل پرداخت شد و طلب آنان ادا گردید.

این حکایت در آثار کلاسیک بعدی نیز باقی ماند. ابونعیم اصل همان رخداد را در حلیة الاولیاء نقل کرده، لالکائی آن را در میان گزارش‌های مربوط به کرامات حبیب آورده و ابن عساکر نیز داستان را در شرح حال تاریخی حبیب عجمی ثبت کرده است. تصویر اصلی در همه این نقل‌ها همان است: قحط، خوراک برای فقرا، دعا، آمدن صاحبان حق و یافتن درهم کافی برای پرداخت بدهی.

در بیان عمومی بهتر است داستان نزدیک به همین ترتیب ساده بماند. نیازی نیست برای چگونگی پیدا شدن پول توضیح تازه‌ای ساخته شود، و نمی‌توان دعایی دقیق را به حبیب نسبت داد وقتی منبع عبارت آن را حفظ نکرده است. نقطه ماندگار حکایت همان نتیجه منقول است: پس از تقسیم خوراک و دعا، در کیسه‌ها به اندازه‌ای درهم یافت شد که حق فروشندگان به طور کامل پرداخت شد.