گواهی حجرالاسود برای علی بن الحسین علیه‌السلام پس از کربلا

این گزارش از روزهای پس از شهادت امام حسین علیه‌السلام آغاز می‌شود. کافی نقل می‌کند که محمد بن حنفیه از امام علی بن الحسین علیه‌السلام خواست در خلوت با او گفتگو کند. موضوع، وصایت و امامت بود. در متن روایت، محمد به سن بیشتر و نسبت خود با امیرالمؤمنین علیه‌السلام استناد می‌کند. علی بن الحسین پاسخ می‌دهد که پدرش امام حسین پیش از حرکت به سوی عراق او را وصی قرار داده، نزدیک شهادت نیز این عهد را تجدید کرده و سلاح رسول خدا ﷺ نزد اوست.

امام علی بن الحسین پیشنهاد کرد نشانه‌ای میان آنان داوری کند. روایت صریحاً می‌گوید این گفتگو در مکه رخ داد. هر دو نزد حجرالاسود رفتند. علی بن الحسین به عموی خود گفت نخست تو دعا کن، از خدا بخواه سنگ را برایت به سخن آورد و سپس پرسشت را مطرح کن.

محمد بن حنفیه دعا کرد و حجر را مخاطب ساخت، اما پاسخی نیامد. علی بن الحسین گفت اگر وصی و امام بودی، سنگ پاسخت را می‌داد. محمد سپس از او خواست خود دعا کند.

علی بن الحسین به خدا روی آورد و آنگاه حجرالاسود را به حق آن کسی که پیمان پیامبران، اوصیا و همه مردم را در آن قرار داده است خطاب کرد و خواست اعلام کند وصی و امام پس از حسین چه کسی است. در این لحظه گزارش به اوج می‌رسد: سنگ چنان حرکت کرد که نزدیک بود از جای خود بیرون رود. سپس بنا بر کافی، خدا آن را به زبان عربی روشن به سخن آورد و حجر گواهی داد که وصایت و امامت پس از حسین بن علی از آنِ علی بن الحسین بن علی بن ابی‌طالب، از نسل فاطمه دختر رسول خدا ﷺ است.

کافی ماجرا را با بازگشت محمد بن علی در حالی که ولایت علی بن الحسین را پذیرفته بود پایان می‌دهد. مجلسی این تعبیر را به معنای اقرار به امامت او توضیح می‌دهد. کتاب کهن الامامة والتبصرة نیز هسته همین روایت را حفظ کرده و در خبری جداگانه نزدیک به آن می‌گوید محمد بن حنفیه پیش از مرگ به علی بن الحسین ایمان داشت. شیخ طوسی نیز بعدها خبر حجر را در میان امامیه مشهور می‌خواند.

از نظر اعتبار حدیثی در دانش امامی دوازده‌امامی، این روایت جایگاهی قوی دارد. مجلسی سند نخست کافی را صحیح و سند دوم را حسن مانند صحیح دانسته است. سید ابو القاسم خویی نیز صریحاً روایت را صحیح‌السند می‌خواند و می‌گوید بر ایمان محمد بن حنفیه و پذیرش امامت علی بن الحسین دلالت دارد.

پس نتیجه دقیق این است که در چارچوب حدیثی امامیه، این گزارش روایت ضعیف و بی‌پشتوانه‌ای نیست و ارزیابی‌های سندی مثبت و قوی دارد. با این حال، این اعتبارسنجی متعلق به روش رجالی امامی است و نباید به صورت اجماع تاریخی همه مذاهب اسلامی عرضه شود.